Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/4332 K.2024/8704

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Susurluk Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.09.2022 Tarihli ve 2022/651 Esas, 2022/609 Karar Sayılı Kararı

Davalı şirketin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerinin Okmeydanı/İstanbul olduğu, bu şekilde genel yetkili mahkemenin İstanbul mahkemeleri olduğu, yine taraflar arasında düzenlenen kira sözleşmelerinde tarafların davacı şirket ile davalı şirket olduğu, tarafların tacirler veya kamu tüzel kişileri tanımlamasına uyduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 17 nci maddesine göre yetki sözleşmesi düzenleyebileceği, tarafların dava dilekçesi ekindeki kira sözleşmelerinde anlaşmazlıkların çözümünde tüm İstanbul mahkemeleri ile İstanbul icra dairelerini yetkili kıldıkları ve davanın sadece sözleşmeyle belirlenen İstanbul mahkemelerinde açılabileceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 18.07.2023 Tarihli ve 2022/1650 Esas, 2023/1205 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda yetki ilk itirazlardan olup davalı tarafından yetki itirazında bulunulmadığından davanın görüldüğü mahkemenin yetkili hale geleceği, kesin yetki durumu olan yetki sözleşmesi incelendiğinde ise tarafların tüm İstanbul mahkemelerini yetkili kıldığı anlaşılmış olup, yetki sözleşmesinin geçerli olması için yetkili mahkemenin açıkça belirtilmesi gerektiğinden tüm İstanbul mahkemeleri şeklinde yetkili mahkeme belirlenemeyeceğinden geçersiz yetki sözleşmesine göre mahkemenin yetkili bulunması usul ve kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, kira sözleşmesinin ve sözleşmedeki hükümlerin geçersizliğinin tespiti istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı Bölge Adliye Mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanunu'un 21 inci ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki sözleşmesi” başlıklı 17 nci maddesi şöyledir:

“Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları” başlıklı 18 inci maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“(1) Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri konular ile kesin yetki hâllerinde, yetki sözleşmesi yapılamaz.

(2) Yetki sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yazılı olarak yapılması, uyuşmazlığın kaynaklandığı hukuki ilişkinin belirli veya belirlenebilir olması ve yetkili kılınan mahkeme veya mahkemelerin gösterilmesi şarttır.

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

“Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

Dosya kapsamından taraflar arasındaki uyuşmazlıkta kesin yetki durumu bulunmadığı ve davalı tarafça cevap dilekçesi ile birlikte yetki itirazında bulunulmadığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmede yetkili mahkeme belirlenmiş olsa dahi yetki itirazı, bir ilk itiraz olarak ileri sürülebilir; mahkeme yetkisizliğini kendiliğinden (re'sen) nazara alamaz. Bu durumda uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı Susurluk Sulh Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR