Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/4513 K.2025/724

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin ve ecrimisilin tahsili istemine ilişkin asıl dava ile 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkin birleştirilen davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davada tazminat talebi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, ecrimisil talebinin reddine, birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl davada tazminat talebi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, ecrimisil talebinin kabulüne, birleştirilen davanın ise kabulüne karar verilmiştir. Kararın asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Mardin ili, ... ilçesi,...Mahallesi, 102 ada 110 ve 111 parsel sayılı taşınmazlara davalı idare tarafından kamulaştırmasız el atıldığını, kamulaştırmasız el atma bedelini ve ecrimisil bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

2. Birleştirilen dosyada davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Mardin ili, ... ilçesi,...Mahallesi 102 ada 111 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili talep edilmiştir.

II. CEVAP

1. Asıl dosyada davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen taşınmaz ile ilgili olarak davalı idare tarafından kamulaştırma kararı alındığını, buna yönelik olarak bedel tespiti ve tescil davası açıldığını, davanın bedel tespiti ve tescil davası ile birleştirilmesi gerektiğini savunmuştur.

2.Birleştirilen dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz bedelinin düşük belirlendiğini, gerçek değerinin tespit edilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada kamulaştırmasız el atma nedeni ile tazminat talebi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, ecrimisil talebinin kabulüne, birleştirilen davanın ise kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilerin resmi verilere dayanmadığını, verim miktarlarının ve fiyatlarının yüksek alındığını, üretim masraflarının düşük alındığını, arta kalan kısımda değer azalışı olmadığını, objektif değer artış verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırmasız el atma davası devam ederken kamulaştırma bedel tespit ve tescil davası açılması halinde aslolan kamulaştırma davası olup, mahkemece bedel tespit ve tescil davası yönünden inceleme yapılıp davaya devam edilmiş ve yargılama sonucunda asıl davadaki tazminat istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş olup, hükme esas raporda davaya konu taşınmazın kuru tarım arazisi olarak değerlendirilmesinde, dava konusu taşınmaza,

2942 sayılı Kanun'un 11 nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir yöntemine göre ve değerlendirme tarihi olan dava tarihine göre, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri esas alınarak değer biçilmesinde, Yargıtay içtihatlarına uygun olarak kapitalizasyon faizinin %5 olarak uygulanmasında,

taşınmaz değeri yönünden taşınmazın konumu ve özellikleri dikkate alınarak %10 oranında objektif değer artışı uygulanmasında ve bulunan birim metrekare birim fiyat üzerinden toplam kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında (İstinaf edenin sıfatı dikkate alındığında) bir isabetsizlik bulunmadığından idare vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, birleştirilen davada kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki davaya konu taşınmazın 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı öncesinde İlk Derece Mahkemesince 14.723,32 TL bedelin depo edildiği ve Mahkemece kamulaştırma bedelinin 14.197,21 TL olarak tespit edildiği ve bu kararın davalı tarafça istinaf edilmediği anlaşılmakla, fazla depo edilen 526,11 TL bedelinin davacı kuruma iadesine karar verilmesi gerekirken bu hususta hüküm tesis edilmemiş olması kararın bozulmasını gerektirmiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (A)/6) numaralı bendinden sonra yeni bir bent eklemek suretiyle '' Birleştirilen davada davacı idarece fazla depo edilen 526,11 TL’nin davalı tarafından bankadan çekilmişse varsa ödenen nemaları ile birlikte davalıdan alınarak davacı idareye verilmesine, bedel alınmamışsa fazla yatan bedelin işlemiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine'' cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

YD