Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/5911 K.2024/9700

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Bartın 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.12.2023 Tarihli ve 2023/457 Esas, 2023/533 Karar Sayılı Kararı Birden fazla alacaklı olan mirasın hükmen reddi talebini içerir iş bu davada alacaklıların çoğunluğunun ikametgahının İstanbul olduğu gibi, iş bu davada şimdilik husumet yöneltilmiş alacaklı davalı şirketin bulunduğu yerin Bağcılar olduğu, yetki itirazında Bakırköy Adliyesi'nin yetkili olduğu ileri sürüldüğü, yetkili mahkemenin Bakırköy Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Bakırköy 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23.02.2024 Tarihli ve 2023/69 Esas, 2024/74 Karar Sayılı Kararı Dosya kapsamından, davanın Bartın 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, davalının dava tarihi itibariyle adresinin Sarıyer olmasına rağmen Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemelerine yönelik yetki itirazında bulunduğu, İTO ve TSG kayıtları ile davalının adresi itibariyle İstanbul Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğu, dolayısıyla usulüne uygun ileri sürülmüş yetki itirazının bulunmadığı anlaşılmakla ve yetkinin kamu düzenine ilişkin olmadığı, kesin yetkinin bulunmadığı durumlarda davanın ilk açıldığı mahkemenin yetkili hale geleceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu (4721 sayılı Kanun) uyarınca terekenin borca batık olduğu ile mirasın hükmen reddinin tespiti istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Mirasın hükmen reddinin tespiti hakkındaki davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığından, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir.

2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.

3. Dosya kapsamından, davacının yetkisiz Bartın 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmişse de davalı şirket vekilinin cevap dilekçesinde yetkisiz olan Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirttiği, dolayısıyla davalının usulüne uygun yetki itirazında bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı yer olan Bartın 1. Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR