Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/6492 K.2025/1056

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili ... ... Mahallesi 2327 ada 1 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesi ibraz etmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne, kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak kabul edilmesinin hatalı olduğunu, emsal taşınmazlarla yapılan mukayesede belirlenen değer düşüklüğü ölçütlerinde soyut veriler kullanılarak fahiş rakamlar belirlendiğini, raporda emlak vergi değerinin kat be kat üzerinde bulunan değer takdirinin kabul edilemez olduğunu, dava konusu taşınmaza ilişkin hesaplanan m² birim bedelinin fahiş olduğunu, taşınmazın değer düşüklüğünün kamulaştırılan alanın, taşınmazın tamamına oranı ile karşılaştırıldığında çok yüksek olduğunu,

gerekçeli kararda daimi irtifak hakkının ve geçici irtifak hakkının tek olarak belirlendiğini, iş bu nedenle tapuya tescil yapılırken ödenecek harç bedelinin geçici irtifak hakkı kamulaştırma bedeline ilave edilmesi nedeniyle daha çok harç ödendiği gibi geçici irtifak hakkının tapuya tescil edilmesi taleplerinin de bulunmadığını ileri sürerek kararı istinaf etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında kabul edilmesinin doğru olduğunu, ancak m² bedelinin düşük belirlendiğini, taşınmazın bulunduğu alana dair çok az sayıda emsalin değerlendirmeye alındığını, alınan emsallerin ise satış değerlerinin düşük olduğunu, geçici irtifak bedeli için yapılan hesaplamaların hatalı ve düşük kaldığını, taşınmazda kurulan geçici ve daimi irtifak sebebiyle dava konusu taşınmazın belirtilenden çok daha fazla değer düşüklüğü oluşacağını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın kadastral parsel olduğu, somut emsal Sakarya ili, ..., Karaman Mahallesi 3640 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ise imar parseli olduğu, dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın vergi rayiçlerinin karşılaştırılmasında ters orantının bulunmadığı,

bilirkişilerce taşınmazların konumu ve imar durumu, belediye ve altyapı hizmetleri, çevre gelişim durumu, yüzölçümü ve alım-satım kolaylığı, şehir merkezine olan yakınlık gibi kriterler puanlanarak yapılan karşılaştırmada dava konusu parselin emsal taşınmazın 0,826'ı oranında olduğunun tespit edildiği, dolayısıyla emlak vergi rayiç değerleri ile taşınmazlara ilişkin diğer kriterlerin karşılaştırmalarının da uyumlu olduğu, düzenleme ortaklık payı kesildiği ve eski irtifak şerhinden kaynaklı değer düşüklüğünün yapıldığı, belirlenen sonuç m² birim fiyatının Daire ve Yargıtay denetiminden geçerek belirlenen m² birim değerleriyle uyumlu olduğu,

İlk Derece Mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından; taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 4 üncü, 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki Sakarya ili, ..., ... Mahallesi 2327 ada 1 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,