Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/7268 K.2025/6446

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davacı ... yönünden dava konusu 165 ada 3 parsel hakkında açılan davanın kabulüne, diğer davacılar yönünden ise tüm parseller için açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davalı idare vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 29.04.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacılar vekili Avukat ... ve davalı idare vekili Avukat ... gelmişlerdir.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Kocaeli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 234 ada 6, 11, 13, 107 ada 5, 7, 22, 27, 165 ada, 3 ve 109 ada 22 parsel sayılı taşınmazlarda müvekkillerinin hissedar olduğunu, taşınmazların 1969 yılında davalı idare tarafından kamulaştırıldığını ve o tarihte ölü olan tapu kayıt malikinin mirasçıları olan müvekkilerine kamulaştırma tebligatının yapılmadığını, adlarına dava dilekçesi ve mahkeme kararlarının tebliğ edilmediğini, taşınmazların hükmen davalı idare adına tescil edildiğini öğrendiklerini, bu nedenle dava konusu taşınmazların mahallinde yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile dava tarihindeki bedelinin belirlenerek dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazların kamulaştırılmasının üzerinden neredeyse 50 yıl geçtiğini, gerek müvekkili kurumun gerek mahkeme ve banka ile diğer ilgili kurum ve kuruluşlarda belge temininin çok güç olduğunu, o günün şartlarında yapılmış olan diğer işlem ve belgelere vakıf olmadan sadece bir belge üzerinden tapu işleminin usulsüz yapıldığı yönünde bir iddiada bulunulmasının davanın kabulü için tek başına yeterli olmayacağını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... yönünden dava konusu 165 ada 3 parsel hakkında açılan davanın kabulüne, diğer davacılar yönünden ise tüm parseller için açılan davanın kabulü ile belirlenen bedelin davalı idareden tahsil edilerek davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; harcın maktu olarak yatırılmasının usule aykırı olduğunu, kamu alanında kalan taşınmazlar için idari yargıya müracaat etmelerinin gerektiğini, kararın husumet yokluğundan kaldırılması gerektiğini, dava konusu taşınmazlar hakkında 1969 yılında verilmiş kesin kararın olduğunu, mahkemenin vermiş olduğu kararın Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürütülemeyeceği ilkesini ihlal ettiğini, zamanaşımının olduğunu, dava konusu taşınmazla ilgili 1969 yılında yapılan kamulaştırma işlemleri esnasında taşınmaz için takdir edilen bedelin bankaya bloke edildiğini,

davacı iddialarını kabul anlamına gelmemek kaydı ile davanın kısmen kabul yerine tümden kabul şeklinde hüküm kurulmasının da usul bakımından hatalı olduğunu, taşınmazın kamulaştırma işlemlerinin yapıldığı dönemdeki vasıflarına uygun olarak ve yine kamulaştırma tarihindeki değerinin tespit edilmesinin gerektiğini, dava konusu taşınmazda fiili el atma olmadığını, dava konusu taşınmazın değeri tespit edilirken zaman içinde oluşan değer artışı ve ayrıca müvekkili kurumunda katmış olduğu değerin göz önünde bulundurulmaması gerektiğini, tespit edilen birim fiyatın çok yüksek olduğunu,

faize ve faiz başlangıç tarihine de itiraz ettiklerini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların tamamının 19.08.1969 tarihli ve 1969/592 sayılı kamu yararı kararı gereğince TÜBİTAK tarafından bilimsel ve endüstriyel araştırma enstitüsü ihtiyacı için kamulaştırıldığı, Mülga 6830 sayılı İstimlak Kanunu’nun (6530 sayılı Kanun) 16 ncı maddesi uyarınca 107 ada 27 parsel sayılı taşınmazın Gebze Asliye Hukuk Mahkemesinin 1969/572 Esas, 1969/597 Karar; 234 ada 13 parsel sayılı taşınmazın 1969/543 Esas, 1969/569 Karar sayılı.

165 ada 3 parsel sayılı taşınmazın 1969/494 Esas, 1969/546 Karar sayılı. 109 ada 22 parsel sayılı taşınmazın 1969/590 Esas, 1969/611 Karar sayılı. 107 ada 7 parsel sayılı taşınmazın 1969/592 Esas, 1969/612 Karar sayılı. 107 ada 5 parsel sayılı taşınmazın 1969/593 Esas, 1969/613 Karar sayılı. 107 ada 27 parsel sayılı taşınmazın 1969/572 Esas, 1969/597 Karar sayılı. 107 ada 22 parsel sayılı taşınmazın 1969/567 Esas, 1969/592 Karar sayılı.

234 ada 11 parsel sayılı taşınmazın 1969/541 Esas 1969/567 Karar sayılı, 234 ada 6 parsel sayılı taşınmazın 1969/537 Esas 1969/563 Karar sayılı kararları ile Hazine adına tescil edildiği, dava konusu taşınmazlara ilişkin kamulaştırma tebligatlarının davacıların murisi ... 'a 20.01.1969 tarihinde bizzat yapıldığı iddia edilmiş ise de davacıların murisi ... ...'ın 12.01.1947 tarihinde vefat ettiği, bu nedenle yapılan tebligatların usulsüz olduğu,

ayrıca davacı ... murisinin 165 ada 3 parsel sayılı taşınmaz bakımından tezyidi bedel davası açmadığı anlaşıldığından davacı ... yönünden dava konusu 165 ada 3 parsel hakkında açılan davanın kabulüne, diğer davacılar tarafından bakımından ise tüm parseller için açılan davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu belirtilerek davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek, emsal taşınmazın düzenleme ortaklık payı oranının düşülmesinin hatalı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmazların 19.08.1969 tarihli ve 1969/592 sayılı kamu yararı kararı gereğince TÜBİTAK tarafından bilimsel ve endüstriyel araştırma enstitüsü ihtiyacı için kamulaştırılmasına karar verildiği , davacıların murisi ... 'ın 12.01.1947 tarihinde vefat ettiği, bu nedenle 1969 yılında yapılan tebligatların yok hükmünde olduğu, Gebze Asliye Hukuk Mahkemesinin 1969/572 Esas, 1969/597 Karar; 1969/543 Esas, 1969/569 Karar; 1969/494 Esas, 1969/546 Karar sayılı.

1969/590 Esas 1969/611 Karar sayılı. 1969/592 Esas, 1969/612 Karar sayılı. 1969/593 Esas, 1969/613 Karar sayılı. 1969/572 Esas, 1969/597 Karar sayılı. 1969/567 Esas, 1969/592 Karar sayılı. 1969/541 Esas, 1969/567 Karar sayılı. 1969/537 Esas, 1969/563 Karar sayılı kararları ile taşınmazların 6830 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi uyarınca davalı idare adına hükmen tescil edildiği anlaşılmıştır.

3. Temyiz olunan karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aleyhine temyiz olunan davacı yararına 03.10.2024 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 28.000,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenden alınmasına,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,