Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/8075 K.2024/8571

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle;süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Şırnak ili, İdil ilçesi, Yayalar köyü, 106 ada 228 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına konulan kamulaştırma şerhinin terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; parseldeki kamulaştırma işlemleri için öncelikle acele el koyma kararı alındığını ve bu karar uyarınca hükmedilen bedelin Ziraat Bankası İdil Şubesine yatırıldığını, daha sonrasında müvekkil kurum aleyhine davacı tarafça 2020/424 Esas numarsıyla "Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat" davası açıldığını ve taşınmaz üzerinde müvekkil kurum lehine irtifak hakkının tesciline yönelik hüküm kurulduğunu ve kamulaştırmasız el atma ve tazminat davalarında tescile yönelik kararın tapu kaydına işlenebilmesi için kesinleşme şerhinin düşülmüş olması gerektiğini,

her ne kadar mahkemede bulunan 2020/424 Esas numaralı dava dosyasında gerekçeli karar 18.11.2021 tarihinde yazılmış, UYAP sistemine 02.12.2021 tarihinde yüklenmiş olsa da dava dosyasında kesinleşme şerhinin henüz UYAP sisteminde gözükmediğini, tescile yönelik kararın tapuya kaydına işlenmesi bakımından müvekkil kuruma mühlet tanımadan "Tapu Kaydındaki Şerhin Terkini" davalarına muhatap kılmak dürüstlük kuralına uymadığı gibi hayatın olağan akışına ve mantık kurallarına aykırılık barındırdığını, bu sebeplerle davanın reddine,

yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, Şırnak ili, İdil ilçesi, Yayalar köyü, 106 ada 228 parsel sayılı taşınmazda davalı idare lehine konulan şerhin kaldırılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafça kamulaştırmasız el atma dayalı açılan İdil Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/424 Esas sayılı dava dosyasında kesinleşme şerhinin henüz mahkeme kararına düşülmediğini, eldeki davanın ise 24.12.2022 tarihinde açıldığını, Tapu Müdürlüklerinde kamulaştırmasız el atma davalarındaki tescile yönelik hükmün kesin hüküm olsa bile kesinleşme şerhi mevcut değilken infaz edilemediğini, bu noktada davalı idareye kusur yüklenemeyeceğini, açılan davanın dürüstlük kuralına aykırı olup, davanın reddi gerekmekteyken İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinin haksız olup, hukuki dayanağının bulunmadığını istinaf istemiyle ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının maliki olduğu Şırnak ili, İdil ilçesi, Yayalar köyü, 106 ada 228 parsel sayılı taşınmaz hakkında 2942 sayılı Kanun'un "Yasak işler ve Eylemler" başlığını taşıyan 31/b maddesine göre Mahkemece 10 uncu madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devir ve ferağ veya temliki" yasak olup, Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davalarında Kanununun taşınmazlara değer biçilmesine ilişkin hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.

Ancak bu kıyas kanunun değer biçilmesine ilişkin hükümleri ile sınırlı olup idarece kamulaştırmasız el atma davasında verilen tescil hükmünün infazının sağlanması amacıyla satışa engel nitelikteki 31/b şerhinin konulmasının yasal dayanağı olmadığını, bu bakımdan idarece kamulaştırmasız el atma davasındaki tescil hükmünün tapuda infazının sağlanması yerine taşınmaz tapu kaydına 31/b şerhi koydurulması Kanun'un amacına aykırı olup mahkemece şerhin terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmektedir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca konulan şerhin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin (b) bendi.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmazın tapu kaydında 20.11.2015 tarih ve 1069 yevmiye numarası ile taşınmazın devir ve temlikinin önlenmesi için tedbir konulduğu, bu şerhin 2942 sayılı Kanun gereğince konulan 31/b şerhi olduğu ve mülkiyet hakkını kısıtladığı anlaşıldığından, söz konusu şerhin terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,