Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/8381 K.2025/7749

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ilen İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; gerekli şartları taşıdığı anlaşılan davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Antalya ili, ..., .... (eski ...) Mahallesi 274 37... parsel sayılı taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın okul yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek müvekkilinin maliki olduğu hisselerden toplam 30/2400 payı için kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçelerinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, taşınmazın .... Belediye Başkanlığı tarafından imar planında okul alanına ayrılmış olması sebebi ile sorumluluğun ... Belediye Başkanlığında olduğunu, taşınmazın yol olarak kullanılan kısmı ile ilgili sorumluluğun belediyede olduğunu, tapu kayıtlarında çok sayıda hissedar bulunmasının taşınmaz değerini düşüreceğinin nazara alınması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, dava konusu ... Mahallesi 274 37... parsel sayılı taşınmazda davacı ...kızı ... adına kayıtlı 21110/882000 paydan Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/124 Esas, 2022/504 Karar sayılı dosyası ile iptaline karar verilen 96,80 m²lik kısım dışında kalan ve zeminde yol olarak kullanılan kısım dışındaki yerlere isabet eden 154,67 m²lik payın tapu kaydının iptali ile Maliye Hazinesi adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumetin imar planını yapan Belediyeye yöneltilmesi gerektiğini, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, el atma tarihindeki niteliklerinin esas alınması gerektiğini, emsal karşılaştırmasının yetersiz olduğunu, ıslahla artırılan kısma ıslah tarihinden faiz işletilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile keşif sonrası düzenlenen fen bilirkişi raporuyla taşınmazın 7500 m²lik kısmında 2009 yılında inşa edilen ...

İlkokulu, 2014 yılında inşa edilen Şehit ...Ortaokulu bulunduğu, 900 m²lik kısmının yolda kaldığı, 4874,41 m²lik kısmının ise boş olduğu belirlenmiş olup taşınmazın tapu kaydında bulunan şerh nedeniyle yapılan inceleme sonunda Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/124 Esas, 2022/504 Karar sayılı dosyasının da istinaf incelemesi için gönderilerek 2023/418 Esas sayısını almış olduğundan bu dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda davacının ...

274 37... parsel sayılı taşınmazda ... yevmiye No.lu işlemle ...'a ait 23/5880 pay ile ...'a ait 23/5880 pay nedeniyle dava açtığı ve eldeki davada dava konusu olan paylar ile ilgisi olmadığının anlaşıldığı, davaya konu taşınmazın niteliği gözetildiğinde hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda taşınmazın vasfı arsa olarak kabul edilmek suretiyle emsal kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, kıyaslamaya esas alınan ...

275 34... parsel sayılı taşınmazın dava konusu taşınmazla benzer özelliklere sahip olduğu, emsal taşınmazın satış tarihinin dava tarihinden önce ve tapuda yapıldığı, bu satışın özel nitelikte olmadığı ve emsal kıyaslamasına esas alınabileceği, emsal ile dava konusu taşınmazın mevkii, konum, nitelik, yüzölçümleri, vergi beyan değerleri bakımından kıyaslaması yapılarak ve benzer özellikleri ile üstün ve eksik yanları gözetilerek değerinin hesaplandığı,

dava konusu ve emsal taşınmazın vergi değerleri ile bilirkişilerce tespit edilen değer arasında ters orantı bulunmadığından yapılan mukayese sonucunda dava konusu taşınmaz ile emsali eşit değerde olduğu kabul edilerek dava tarihi olan 01.12.2022 tarihi itibarıyla taşınmazın metrekare birim fiyatının hesaplanmasında, davanın kamulaştırmasız el atmaya yönelik tazminat istemi olması nedeniyle değerlendirmenin davanın açılış tarihine göre yapılıp faize de dava tarihi itibarıyla hükmedilmesinde, davacı lehine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmolunmasında ve miktarında,

taşınmazın üzerinde okul bulunması nedeniyle husumetin davalı idareye yöneltilmesinde, dava konusu taşınmazın imar planında okul alanında kalması nedeniyle yol dışında kalan kısımdan davalı idarenin sorumlu tutulmasında, yolda kalan kısma isabet eden payın çıkartılarak kalan davacı payının iptali ile Hazine adına tescilinde isabetsizlik görülmediği; ancak dava konusu taşınmazda bulunan davacı payının iptal ve davalı idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken yazılı şeklinde infazda tereddüt oluşturacak şekilde tescil hükmü kurulmasının hatalı olduğu,

iptaline karar verilmesi gereken payın tespiti için yapılan inceleme sonunda dava konu taşınmazda davacı adına kayıtlı olan 317,71 m²lik yere karşılık gelen 2111/88200 pay olmasına rağmen davacının ... (yeni ...

Mahallesi) 274 37... parsel sayılı taşınmazda 12.04.20 17... yevmiye No.lu satış işlemi ile satın aldığı 10/2400 pay, 21.03.2017 tarihli ve ... yevmiye No.lu satış işlemi ile satın aldığı 16/2400 (4/2400+4/2400+4/2400+4/2400) pay ve 21.03.2017 tarihli ve ... yevmiye No.lu satış işlemi ile satın aldığı 4/2400 pay olmak üzere 165,93 m²ye karşılık gelen 30/2400 payı dava ettiği,

dava konusu edilen pay içinde davalı idarenin sorumlu olduğu payı tespit etmek amacıyla yapılan hesaplamada davacı adına kayıtlı toplam hissenin pay ve paydası eşit oranda genişletilerek sonuçta davacı adına kayıtlı payın 21110/882000 olarak kabulü ile davacı tarafından 165,93 m²lik yere karşılık gelen 11025/882000 (30/2400) payın dava edildiği,

bu payın içinde yol olarak el atılan ve davalı idarenin sorumluluğunda olmayan 900 metrekare yerden davacı payına düşen 11,26 m²lik yere karşılık gelen 748/882000 pay çıkartıldığında davalı idarenin sorumlu olduğu ve bedeli ödenmesi gereken pay 10277/882000 olup bu payın 154,67 m²lik yere isabet ettiği belirlenerek karar verildiği ve Bölge Adliye Mahkemesince yeniden hüküm tesisi hâlinde Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği gözetilerek vekâlet ücreti takdir edildiği gerekçesiyle;

davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne, (Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/124 Esas, 2022/504 Karar sayılı dosyası ile iptaline karar verilen 96,80 m²lik kısım ile zeminde yol olarak kullanılan kısım hariç olmak üzere) Antalya ili, ..., ... (...) Mahallesi 274 37... parsel sayılı taşınmazda davacı ...kızı ... adına kayıtlı 21110/882000 paydan 10277/882000'lik kısmının tapu kaydının iptali ile davacı Maliye Hazinesi adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ilave olarak müvekkili idarece el atılmayan boş alan için de sorumlu tutularak tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza okul yapılmak suretiyle kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığı anlaşıldığından arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması suretiyle değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Fiilen ve hukuken el atılan alanların sayısal koordinatları gösterilmeyen infaza elverişsiz 06.03.2023 tarihli fen bilirkişi raporunun hükme esas alınması hatalıdır.

5. UYAP sisteminde bulunan Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) kayıtları üzerinden Dairemizce edinilen bilgiye göre; davacı ... ’ın dava konusu Antalya ili, ..., (eski ...) Mahallesi 274 37... parsel sayılı 13.274,41 m² yüzölçümlü taşınmazda 491/22050, 1/6 00... /200000 hissesinin bulunduğu ve hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda gösterilen davacı hisseleri ile uyuşmadığı anlaşılmakla; çelişkinin giderilmesi için fen bilirkişisinden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,