Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/8422 K.2025/7891

Taraflar arasında 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Şırnak ili, ..., ... köyü 1 58... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitini ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; idarece teklif edilen bedelin gerçeği yansıtmadığını, yapılacak keşif ile dava konusu taşınmazın gerçek kamulaştırma bedelinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve göl alanı olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf kaldırma kararında belirtilen çelişkilere yönelik herhangi bir düzeltme yapılmadığını, yapıların yaşının tam ve net olarak tespit edilmediğini, yapının eksik imalat oranlarının ne şekilde hesaplandığının açıklanmadığını, taşınmaz üzerindeki yapının yapı sınıfının yüksek, yıpranma payının eksik imalat yüzdelerinin düşük gösterildiğini, kamulaştırma bedelinin yüksek hesaplandığını, dava konusu taşınmazın kuru tarla vasfında olduğunu ve münavebenin buna göre alınması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranı %6 olarak alınması gerekirken %5 olarak alındığını, kapitalizasyon faiz oranı tespit edilirken kullanılan unsurların objektif değer artışı hesaplanırken de kullanılmasının mükerrer artışa sebebiyet vereceğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; uydu görüntüsü kıymetlendirme teknik raporunda taşınmazda bulunan evin bir kısmının başka bir parselde kaldığı belirtilmiş ise de uydu görüntülerinde 15-20 metre kadar kaymaların olabileceğinin bilirkişilerin de kabulünde olduğunu, taşınmaz içerisindeki evin tek bir ev olup tamamının dava konusu taşınmazın içerisinde yer aldığını, %25 eksik imalat payı kesilmesi doğru olmadığını zira halihazırda içerisinde insanların yaşadığı bir ev olup raporda belirtilen eksikliklerin olmadığını, taşınmazın köy merkezinde ve içerisinde ev olduğu dikkate alındığında objektif değer artışının en az %100 olarak uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmaza net gelir yöntemine göre değer biçilmesinde ve dava konusu taşınmazın konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak gelir metoduna göre belirlenen m² birim fiyatına uygun objektif değer artış oranı uygulanarak, taşınmaz üzerinde bulunan yapıya ise resmi birim fiyatları esas alınıp yapının yaşına göre yıpranma payı düşülerek kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, istinaf itirazlarının yerinde olmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Sulu tarım arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden değer biçilmesi doğru olduğu gibi üzerinde bulunan yapılara aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) maddesi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Yapılan incelemede; kıymet takdir raporunda tek katlı 3A sınıfı 376 m² alanlı beton ev olduğu belirlenerek bedelinin tespit edildiği.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı öncesi alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaz üzerinde 3A sınıfı taban alanı 403 m² olan 2 kat kullanımlı toplam 806 m² alanlı 3A sınıfı yapı olduğu belirlenerek bedelinin tespit edildiği, kaldırma kararı sonrası dosya içerisine getirtilen 11.10.2013 tarihli uydu görüntüsünde dava konusu taşınmaz üzerinde 111,81 m² ve 182,24 m² alanlı iki yapının mevcut olduğu ancak bu iki yapının dava konusu taşınmazın parsel sınırlarındaki alanlarının 65,23 m² ve 102,41 m² olduğunun belirtildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise;

dava konusu taşınmazın bulunduğu köyde yapılan askı ilan süresinin bitim tarihi itibariyle, taşınmazda ve zemin oturumu taşınmazı taşacak şekilde iki katlı toplam yapı alanı yaklaşık 240 m² ve yine iki katlı toplam yapı alanı yaklaşık 380 m² olan 3A sınıfı ev vasfında iki adet ev bulunduğunun tespit edildiğinin ve uydu görüntüsü ile parsel sınırları belirlenirken kaymalar yaşanabileceği belirtilmesine rağmen uydu görüntüsünde belirlenen 65,23 m² ve 102,41 m² yapının iki katlı olarak bedelinin tespit edildiği,

böylelikle dava konusu taşınmazın üzerinde bulunan yapının sınıfı ve alanı, komşu 1 58... parsel sayılı taşınmaza taşkın olup olmadığı hususlarında çelişki oluştuğundan kıymet takdir raporu ile alınan raporlar arasındaki farklılıkların nedenleri de açıklanmak suretiyle ek rapor alınması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,