Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/8656 K.2025/7649

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare, davalılar ... vd. ve davalılar ... vd. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 361 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca bölge adliye mahkemesince verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Temyiz dilekçesinin süresinden sonra verilmesi hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen karar ve davacı idarenin temyiz dilekçesi, davalılar ... vd. vekiline 12.06.2023 tarihinde tebliğ edilmiş; temyiz dilekçesi ise yasal süre geçirildikten sonra 17.10.2023 tarihinde verilmiştir. Dilekçe süresinde olmadığı gibi İlk Derece Mahkemesinden alınan karara karşı istinaf başvurusunda bulunmayan tarafından aleyhe hüküm kurulmayan Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz etme hakkı da bulunmamaktadır.

Bu nedenle; davalılardan ... vd. vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, .... ilçesi, .... Mahallesi 86 10... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; hissedarı ve maliki olduğu, dava konusu taşınmazda meydana gelen değer kaybının hesaplanarak takdir edilen irtifak bedelinin günün rayiç değerlerine göre artırılmasını istediklerini, ancak davacı kurumun bunu kabul etmediğini, taşınmazın bulunduğu yerin ....

Hava Limanına, ... otoyoluna ve mahaldeki çok büyük şirketlere ait işyerlerine, fabrikalar ile....Üniversitesi yerleşkesine çok yakın olduğunu, bu nedenle irtifak tesis tarihindeki sürüm değerinin metrekare olarak çok yüksek olduğunu, ancak üzeriden geçen ve davacı kuruma ait yüksek gerilim hattı ve bu hat için tesis edilen irtifak hakları nedeniyle değerinin yarı yarıya azaldığını belirterek taşınmazın irtifak tesis tarihindeki gerçek rayiç değerinin ve irtifak hakkı tesisi nedeniyle bu değerden ne kadar azalma olduğunun tespitini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; acele el koyma dosyasında alınan bilirkişi raporunda hataların yapıldığını bu tespit ve tescil davasında yapılmış olan hataların giderilmesini talep ettiklerini, müvekkilinin hissesine takdir edilen değerin normal rayiç değerinin çok altında olduğunu, yeniden keşif yapılarak alınacak bilirkişi raporuyla taşınmazın gerçek değerinin ne kadar olduğunun tespit edilmesini istemiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmaza irtifak nedeniyle inşaat izni verilmediğini, üzerinden tel geçen bu irtifak hakkı tesis edilen kısında yapılan enerjinin olumsuz etkilerinin de dikkate alınmasını taşınmazın tamamının bilfiil kullanılmadığını ve ürün elde edilmediğini ileri sürerek müvekkillerinin tüm mülkiyet haklarının sınırlandırıldığını, daha yüksek değer kaybına hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd. ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza oldukça yüksek bedel belirlendiğini, bedelin hakkaniyete uygun olmadığını, emsalin Yargıtayca belirlenen kriterlere uymadığını, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle, taşınmazın irtifak tesisinden önceki değeri gözetildiğinde oldukça düşük bedel belirlendiğini, dava konusu taşınmazın değerli bir konumda olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

3.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle taşınmazın irtifak tesisinden önceki değeri gözetildiğinde oldukça düşük bedel belirlendiğini, dava konusu taşınmazın değerli bir konumda olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin ve dava konusu taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak hesaplanan değer düşüklüğü oranı üzerinden tespit edilen irtifak hakkı bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, davacı idare yararına vekâlet ücreti takdir edilmemesinin doğru olduğu belirtilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi ve yine aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirlenmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Acıklanan sebeplerle;

A. Davalılar ... vd. Vekilinin Temyizi Yönünden

Davalılar ... vd. vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

B. Davacı İdare Vekilinin Temyizi Yönünden

Davacı idare yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,