Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9171 K.2025/7948

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma muhdesat bedelinin tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili, ...ilçesi, .... köyü 141 parsel sayılı taşınmaz ile ... ilçesi, ...Mahallesi 112, 114, 115, 116 parsel sayılı taşınmazların üzerinden geçen enerji nakil hattı trafo vs. ile birlikte sulama boru hatları montaj ve demontaj giderlerinin 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kanun'un l0 ncu maddesi gereğince kamulaştırma değerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma muhdesat bedelinin tespiti ile bu bedelin davalılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; elektrik ve makine imalatları için 2021 yılı birim fiyatları kullanılarak hesaplama yapılmasının hukuki olmadığını, eldeki dosyada dava tarihi 2014 olup hesaplamanın bu tarihteki fiyatlar doğrultusunda yapılması gerektiğini, dava konusu tesisinin başka bir yere nakli söz konusu değilken demontaj bedelinin hesaplanarak ilave edildiğinin görüldüğünü, malzeme, montaj bedelleri ve amortisman giderlerinin yüksek olduğunu, faydalı ömür süreleri dikkate alındığında söz konusu tesis ömrü için gerçekleşen amortismanlı bedelinin 14.983,82 TL olduğunu ileri sürerek istinaf yoluna başvuruda bulunmuştur.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının öncelikle gerekçesiz olduğunu, hükme ilişkin hiçbir gerekçe ve değerlendirmenin dosyada mevcut olmadığını, yerel mahkemenin hükmü hangi rapora göre kurduğunun belirsiz olduğunu, her ne kadar sonuç kısmında tescile ilişkin kararın kesin olduğu ifade edilmiş ise de bu hususun hukuka aykırı olduğunu, dosyada tescil söz konusu olmayıp tespit söz konusu olduğunu, hükümde kurum adına tespiti kararının hatalı olduğunu, hüküm fıkrasının söz konusu tesisin montaj ve demontaj bedeli olduğu belirtilip kullanımının davalı müvekkillerine verilmesi gerektiğini,

hükümde tüm tesisin davacı kuruma verildiğini, yani bedeli ödenmemiş ve hesaplanmamış tüm tesisin davacı kuruma verildiğini, bu hususun açıkça mağduriyet anlamına geldiğini, yapılması gerekenin montaj ve demontaj bedelinin tespitinden ibaret olduğunu, Mahkemenin 2022 yılında yaptığı keşifte 2014 yılı tutarları üzerinden hüküm kurduğunu, bunun açıkça kanuna aykırı olacağını, arada kat be kat fark olduğunu, montaj ve demontajın yapılacak andaki fiyatlar üzerinden hesaplanabileceğini, iş bu dava tarihi 2014 yılı olduğunu, dosyada 2014 yılı fiyatları üzerinden hareket etmenin ağır bir mülkiyet hakkı ihlali olduğunu,

bu sebeple 2022 yılı verileri esas alınan ek raporun dikkate alınarak hüküm kurulması gerektiğini, keşifte de görüldüğü üzere söz konusu tesiste (özellikle borular) özel yapım borular olduğunu, bunların hali hazırda son derece iyi durumda olduklarını, bunların yıpranma durumuna göre %15-20 civarlarında amortisman indirimi yapmanın hakkaniyete uygun olacağını, aksi halde mevcut düzenlemeye göre tesisin 19 yıllık değil de 25 yıllık olsaydı tesisin maddi değeri -0- TL çıkacağını, çünkü amortisman bedelinin % 100 tekabül edeceğini, oysaki malın değeri dikkate alınarak makul bir amortisman bedeli belirlenmesi gerektiğini,

bilirkişi heyetinin hesabında KDV'nin dikkate alınmadığını, hesaplamada KDV'nin de belirlenmesi ve eklenmesi gerektiğini, istinaf ve yerel mahkemenin bu husustaki kararının yanlış olduğunu ileri sürerek istinaf yoluna başvuruda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi tarafından kamulaştırma bedelinin belirlenmesine dair kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve kanuna Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu, ancak hükmün 3 nolu bendinde, ilk karar ile ödenmesine karar verilen bedelin dikkate alınmadığı, dava dilekçesinde yazılı talebin "tesislerin montaj ve demontaj bedelinin belirlenmesi" istemi ile sınırlı olduğu, talep aşılarak " idareye aidiyetine" şeklinde hüküm kurulmasının hatalı olduğu belirtilerek tarafların istinaf başvurularının esastan reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca Bölge Adliye Mahkemesi yeniden hüküm kurduğundan Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin tüm, davalılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Bölge Adliye Mahkemesinin bozma sonrası kurduğu hüküm yeni bir hüküm olduğundan bu karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre vekâlet ücretine hükmedilmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı idare vekilinin tüm, davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (B) bendinin (8) numaralı alt bendinde yer alan “9.200,00” sayısının çıkartılması, yerine “17.900,00” sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalılar ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,