Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9240 K.2025/7741

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 30 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine, yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ..., Mahallesi 3 06... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazın mülkiyeti müvekkili kuruma ait olup imar planlarında trafo alanı olarak ayrıldığını, davacı idarenin kıymet takdir raporunda belirlenen bedelin düşük olduğunu, dava konusu taşınmaz için Sermeye Piyasası Kuruluna bağlı ... Gayrimenkul Takdir Komisyonunca taşınmazın bedelinin 750.000,00 TL olarak belirlendiğini, belirlenen bu bedelin uygun görülmesi hâlinde, tapu tesciline yönelik işlemlerin yapılabileceğinin davacı kuruma bildirildiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı idare adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflardan emsal talep edilmesi ve emsal sunulmaması durumunda da resen emsal araştırılması yapılması suretiyle uygun nitelikte bir emsalin tespiti ile bilirkişi raporu aldırılması gerekirken mahkemesine iade kararı öncesi esas alınan aynı emsal esas alınmak suretiyle değer tespitinin hatalı olduğunu, bilirkişi heyetinin hukuka uygun bir şekilde oluşturulmadığını, depo edilen kamulaştırma bedelinin vadeli hesaptaki nemalarının da davalı idareye ödenmesinin faize faiz işletilmesi anlamına geldiğini, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu,

belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsalin uygun olmadığını, eski tarihli bu satışın emsal olarak alınmasının hatalı olduğunu, değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda tespit edilen bedel piyasa fiyatlarının çok altında olup gerçeği yansıtmadığını, dava konusu taşınmaz şehir merkezinde meskun mahalde olup bankalar ve ticari yapıların olduğu bölgede yer aldığını, tespit edilen kamulaştırma bedeline kararın kesinleşme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf kaldırma kararı sonrası yeniden yapılan yargılama sonucu belirtilen eksiklikler tamamlanarak bilirkişi heyetinden çelişkilerin giderilmesi amacıyla 09.05.2022 tarihli bilirkişi kurulu ek raporu alındığı, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kapsamında trafo alanında kaldığı, dava konusu taşınmazın ve emsal taşınmazın düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmayan kadastral parsel niteliğinde olduğu, dolayısıyla düzenleme ortaklık payı yönünden denkleştirme yapılmasına lüzum bulunmadığı,

dava konusu taşınmazın emlak vergisine esas rayiç değerinin 2.345,48 TL, emsal taşınmazın 1.759,11 TL olduğu ve emsal karşılaştırması yapılarak değerinin tespitinde isabetsizlik bulunmadığı, belirlenen metrekare birim fiyatının hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından; taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Buna karşın; davacı idare harca tabi olduğu hâlde, yazılı şekilde harçtan muaf olduğundan bahisle karar harcı alınmamasına karar verilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzeni gereği, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendi hükümden tümüyle çıkartılması, yerine “Alınması gereken 80,00 TL harçtan peşin alınan harcın mahsubu ile eksik alınan 25,60 TL'nin davacı idareden alınarak Hazineye gelir kaydına,” cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,