Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9434 K.2025/7858

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idareler vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idareler vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri her paydaş için 378.290.00TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre; davalılardan ... aleyhine hüküm altına alınan ve temyize konu edilen miktar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL’nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verildikten sonra, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Bursa ili, ..., Mahallesi 60 66... parsel sayılı taşınmazda davacının hissesinin bulunduğunu, söz konusu taşınmaza davalı idareler tarafından fiilen el atıldığını belirterek belirlenecek tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; parselasyon planı yapılmayan yerlerde kalan eğitim alanlarının kamulaştırma işlemlerinden, imar planı yapmaya ve uygulamaya yetkili olan belediyelerin sorumlu olduğunu beyan etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesi özetle; kamulaştırmasız el koymanın şartlarının oluşmadığını, el atma şartlarının fiilen gerçekleşmemiş olduğunu, bu nedenle davanın husumetten, usulden ve esastan reddi ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ve araştırma sonucu hatalı olarak verildiğini, dava konusu taşınmaza Belediye tarafından el atıldığı yönünde hiçbir delil bulunmadığını, el atmadan söz edebilmek için idarelerin taşınmaza fiilen ve kalıcı nitelikte el koyması olduğunu, bilirkişi raporuna karşı itiraz ettiklerini ancak mahkemece dikkate alınmadığını, bilirkişi raporunda eksik değerlendirmeler olduğunu, dava konusu taşınmaz için gerçek değerinin çok üstünde oldukça fahiş sayılabilecek yüksek bir bedel tespit edildiğini, emsal ile dava konusu taşınmazın eksik ve üstün yönlerinin gereği gibi karşılaştırılmadığını, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesi özetle; davacı tarafça hissedarı olduğu parselin üzerinde el atma olduğu iddiasıyla dava açıldığını, davanın kabulüne karar verildiğini, ancak kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmaza idarece fiilen el atılmadığını, görevli yargı yerinin idare yargı olduğunu, fiili el atmayı gerçekleştiren idarelerin farklı olduğundan proje bütünlüğü ilkesinin uygulanabilmesinin mümkün olmadığını, taşınmaz için belirlenen bedelin olağandan yüksek olduğunu, kararın bedel yönünden de hatalı olduğunu, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde belirlenen bedelin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmüştür.

3. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesine 04.07.2019 tarihinde 7181 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesi ile eklenen Ek fıkra uyarınca ''Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur.'' hükmü getirilmiştir.

4. Bu açıklama doğrultusunda somut olayın incelenmesi neticesinde dava konusu taşınmazın 15.12.2005 tarihli 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ile ''Kısmen ilköğretim tesis alanı, kısmen yol alanı'' olarak ayrıldığı, taşınmazda herhangi bir imar uygulaması yapılmadığı ve taşınmazın kadastral parsel niteliğini koruduğu anlaşılmıştır.

5. Bu itibarla; dava konusu taşınmazın ilköğretim alanı olarak planlanan bölümü bakımından kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun ... Belediye Başkanlığına ait olduğu gözetilmeden bu kısmın bedelinin davalı ... Bakanlığından tahsiline karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Davalı ... Vekilinin Temyizi Yönünden

Davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

B. Davalı ... Vekilinin Temyizi Yönünden

1.Davalı ... vekili diğer temyiz itirazların reddine,

2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,