Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9731 K.2025/7738

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bitlis ili, .... ilçesi, ... Mahallesi 3 24... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; aleyhe bozma yasağına aykırı olarak yükseltilen miktar üzerinden karar verilmesinin hatalı olduğunu, yüksek gelir getiren tarım ürünleri esas alınarak belirlenen bedelin yüksek olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın konumu sebebi ile fahiş olarak hesaplanan objektif değer artış oranının maddi gerçeklikten uzak olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan alanda hesaplanan değer azalışının yüksek olduğunu, kapitalizasyon faizinin hatalı belirlendiğini, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza o yörede mutat olarak ekilen arpa, yonca, buğday münavebe ürünleri esas alınarak olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net geliri üzerinden metrekare birim fiyatı tespit edilip kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak alınmasında, parselin kalan kısmının değer düşüklüğü oranının %24,15 olarak hesaplanmasında istinaf edenin sıfatı da dikkate alındığında yöntem olarak bir isabetsizlik görülmediği;

ancak dosya kapsamı ve Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Parsel Sorgulama Sisteminden edinilen bilgilere göre taşınmazın nitelikleri ve konumu dikkate alındığında %1000 oranında objektif değer artışı uygulanması gerekirken %3200 oranında objektif değer artışı uygulanması doğru görülmeyerek resen yapılan hesaplamada metrekare birim fiyatının 45,10 TL ve toplam kamulaştırma bedelinin 28.241,47 TL olarak tespit edildiği gerekçesiyle; davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, parselin kullanım hakkının tamamen kısıtlanmasının söz konusu olmadığını, müvekkili idarenin teklif ettiği bedel üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, belirlenen bedelin yüksek olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazın 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması hâlinde, getireceği net gelir esas alınarak değerinin tespit edilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Buna karşın kamu düzeni uyarınca, fazla depo edilen bedelin hükümde açıkça gösterilerek davacı idareye iadesine karar verilmesi gerekirken, infazda tereddüt uyandıracak şekilde iade edilecek bedel açıkça gösterilmeden hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Kamu düzeni uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; (A) bendinin (4) numaralı alt bendindeki “miktar” kelimesinin hükümden çıkartılması, yerine “59.482,95 TL kamulaştırma bedelinin” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,