Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9813 K.2025/6993

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne, 3049 ve 3050 parseller yönünden davalı ... Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın reddine, 3047 parselin fen raporunda 3047-B harfi ile gösterilen kısmı yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleştirilem dosyaların dava dilekçelerinde özetle; müvekkilinin murisinin İstanbul ili, ..., dava konusu taşınmazlara ... Mahallesi 2793, 3047, 3048, 3049, 3050 ve 3051 parsel sayılı taşınmazlarda paydaş olduğunu, davalı idareler tarafından kamulaştırma yapılmaksızın yol ve enerji nakil hattı geçirilmek, pilon ayağı inşa edilmek suretiyle el atıldığı belirterek tespit edilecek tazminatının dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur. 2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur. 3. Davalı ... Genel Müdürlüğü (taraf değişikliği öncesi ...) vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 17.01.2013 tarihli ve 2010/430 Esas, 2013/15 Karar sayılı kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin 17.01.2013 tarihli ve 2010/430 Esas, 2013/15 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı idareler vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu taşınmazlardan 3049 ve 3050 parseller yönünden kamulaştırma işlemi kesinleşmiş olup, kamulaştırmasız el atmadan bahsedilemeyeceği gözetilerek bu parseller yönünden enerji nakil hattı nedeniyle irtifak bedeline ilişkin davanın reddi yerine, kabulüne karar verilmesi; dava konusu taşınmazlardan 3047 parsel sayılı taşınmazın ...Caddesinde el atılan bölümünün alanı 144,69 m² olduğu hâlde, hüküm fıkrasında 149,69 m² yazılı olması; dava konusu taşınmazlardan 3047 parselin kamulaştırmadan arta kalan ve bedeline hükmedilen 76,26 m² kısmının tesciline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi;

dava konusu taşınmazlardan 3051 parseldeki pilon alanının tapusunun iptali ile ... Genel Müdürlüğü adına tesciline karar verilmesi gerekirken bu kısımda irtifak hakkı tesisine karar verilmesinin doğru olmadığı ve 6487 sayılı Kanun 21 inci maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na getirilen hüküm gözetildiğinde, harç ve vekâlet ücretinin maktu olarak hüküm altına alınması gerektiği belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılarak asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne, 3049 ve 3050 parseller yönünden davalı ... Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın reddine, 3047 parselin fen raporunda 3047-B harfi ile gösterilen kısmı yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı idarelerce taraflarına ödenecek (daha önce kendileri tarafından karşılanan) harç bedelleri ve yargılama giderlerinin hesabında hata yapıldığını ileri sürmüştür.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, idarelerinin 2019 yılında kurulduğunu, el atmadan sorumlu tutulamayacaklarını, bedel tespit esaslarına uymayan rapora göre karar verildiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; istimlak işlemleri tarihlerinin 1969-1970 yılları olduğunu, buna göre uzlaşma prosedürünün yerine getirilmediğini, ret kararı verilen parseller yönünden idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini, raporların hüküm kurmaya elverişli olmadığını, fen raporunun tescile elverişli olmadığını, tapu kaydında çok şerh ve irtifak hakkı bulunduğunu, 17.900,00 TL vekâlet ücretinin ayrı ayrı davalı idarelerden alınması hükmünün hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

4.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; denetime elverişli olmayan raporlar üzerinden hüküm kurulduğunu, 3050 parselde sorumlu oldukları bedel 11.417,20 TL olduğu hâlde 12.417,20 TL bedele hükmedildiğini, 03.03.2022 tarihli bilirkişi raporundaki koordinatların hatalı olduğunu, taşınmazların tapu alanları ve hesaplanan alanları arasındaki farkın tecviz sınırını aştığını, bu hatanın düzeltilmesi gerektiğini ve bu sürecin bekletici mesele yapılması gerektiğini, 3047-A parselin geometrisi nedeniyle alanında hata yapıldığını, 3049 ve 3050 parsellerdeki irtifak şerhleri ve istimlak şerhleri nedeniyle ilgili kurumlardan görüş sorulmadığını,

2793 parselde "... Gayrimenkul-Otomativ" tabelasının bulunduğunu ve binek araçların park yeri olarak kullanıldığını, bu parselin hissedarlar tarafından kiraya verilip verilmediğinin belli olmadığını, el atmalarının olmadığını, dava konusu taşınmazların plansız alanda olduğunu, takyidatların bedele yansıtmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki belgelerin incelenmesinden; Mahkemece davacılar lehine hükmedilen yargılama giderlerinde hata yapılmadığı, ilk kararda yargılama giderlerinde yapılan maddi hatanın usuli kazanılmış hak oluturmayacağı anlaşılmış, bu nedenle davacılar vekilinin temyiz itirazına itibar edilmemiştir.

3. Dosyadaki belgelerden dava konusu taşınmazlara 1983 yılından sonra el atıldığından; eldeki dava açısından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun(2942 sayılı Kanun) Geçiçi 6 ncı maddesine 6487 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi ile eklenen kısmı Anayasa Mahkemesinin 13.11.2014 tarihli ve 2013/95 Esas, 2014/176 Karar sayılı kararı ile iptal edildiğinden, karar tarihi itibarıyla her bir idare aleyhine hükmedilen bedel için ayrı ayrı nispi harç ve nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekeceği anlaşılmış ise de davalı ...

Genel Müdürlüğü aleyhine hükmedilen bedel üzerinden hesaplanması gereken nispi vekâlet ücretinin karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13 üncü maddesi gereği Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücret altında kaldığı ve Mahkemece de bu idare aleyhine maktu vekâlet ücretine hükmettiği gözetildiğinde ... Genel Müdürlüğü vekilinin bu yöndeki temyiz itirazına itibar edilmemiştir.

4. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; davacılar ile davalı ... vekillerinin tüm, davalı ... ve ... Genel Müdürlüğü vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3.Davalı ... Başkanlığının 3050 parsel yönünden sorumlu olması gereken bedel 11.417,20 TL olması gerekirken, hesap hatası sonucu 12.417,20 TL olarak belirlenmesi bozmayı gerektirir.

4. Davalı ... Genel Müdürlüğü aleyhine birden fazla taşınmaz konu edilerek kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı tazminat davası açıldığı, objektif dava birleşmesi söz konusu olduğu ve parsellerin bir kısmı yönünden eski kamulaştırma işlemlerinden kaynaklı hak düşürücü süreden ret kararı verildiğinden ... Genel Müdürlüğü lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru olmamıştır.

5. Kamu düzeni ilkesi gereği resen yapılan denetimde; tazminata konu taşınmazlara 1983 yılından sonra el atıldığı gözetildiğinde nispi harca hükmedilmesi gerekirken maktu harca hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacılar ile davalı ... vekillerinin tüm, davalı ... ve ... Genel Müdürlüğü vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı ... ve ... Genel Müdürlüğü vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ve kamu düzeni ilkesi gereği Mahkeme kararının hüküm fıkrasının; (3-A) numaralı bendinde yer alan "522.098,48" sayısının çıkarılması, yerine "521.098,48" ibaresinin yazılması,

b) (8) numaralı bendinin ilk cümlesinden "Uyulan bozma ilamına göre taraflar yararına maktu vekâlet ücreti ve harç uygulanmasına." cümlesinin çıkarılması,

c) (8) numaralı bendinin harca ilişkin paragrafın çıkarılması ve yerine "Asıl ve birleştirilen davalar yönünden 35.596,23 TL nispi harcın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığından, 13.546,14 TL nispi harcın Başakşehir Belediye Başkanlığından, 2.393,58 TL nispi harcın ... Genel Müdürlüğünden alınarak Hazineye irat kaydına, davacı tarafından yatırılan 14.681,50 TL harcın talep halinde iadesine" cümlesinin yazılması,

d) (9) numaralı bendinden "89,10 TL peşin harç" ibaresinin çıkarılması, aynı bentten "5.554,20" sayısının çıkarılması, yerine "5.465,10" sayısının yazılması,

e) Ayrı bir bent olarak "... Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davada hak düşürücü süre nedeniyle ret kararı verilen bölüm yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği 17.900,00 TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak adı geçen davalı idareye verilmesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,