Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9874 K.2025/1969

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Adana 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.04.2024 Tarihli ve 2019/253 Esas, 2024/146 Karar Sayılı Kararı Somut olayda davanın zimmet iddiasına dayalı maddi tazminat ve bu iddiadan kaynaklı manevi tazminat istemine yönelik olduğu, davalı tarafın yerleşim yerinin Niğde ili olduğu, dava konusu tazminata dayanak teşkil eden fiilin Niğde ilinde meydana geldiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.07.2024 Tarihli ve 2024/373 Esas, 2024/456 Karar Sayılı Kararı

Söz konusu davada davacının iddia ettiği tazminat alacağının haksız fiile dayandığı, buna göre davaya bakıldığında davacı vekili tarafından açılan davada davalının adresi olarak Adana ili gösterildiği, dava dilekçesi davacının dava dilekçesinde belirtilen adrese göre davalıya tebliğ edilemediği, kolluğa adres araştırmasının yaptırıldığı, adres araştırmasında davalının dava tarihinde Niğde ilinin ilçesinde ikamet ettiğinin belirtildiği,

davalıya yapılan adres araştırmasına göre adresindeki adresinde işte bulunduğundan bahisle Tebligat Kanunu'nun 21 inci maddesinin birinci fıkrasına göre muhtara teslim edilen tebligat evrakının incelenmesinde tebligatın komşuya haber verilerek, davalının işte bulunduğu tevsik edilerek yapılan tebligatın usule uygun olduğu, davalıya usule uygun tebligat yapılması ve davaya cevap vermemesi nedeniyle Adana Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili hale geldiği,

davalıya yapılan tebligatın usulsüz olduğu kabul edilirse bu halde davalıya hiç tebligat yapılmadığından tebligat aşaması geçmeden dosyanın karara çıkarılmasının hak arama hürriyetine aykırı olacağı, davalıya usulüne uygun tebligat yapılmasının ardından davalının cevap vermemesi halinde UYAP üzerinden yapılan adres kayıt bilgilerinin incelenmesinde davanın açılma tarihi itibarıyla davalının yerleşim yeri Mahkemesinin Niğde ilinin ilçesi olduğu anlaşıldığına göre kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada,

davacının HMK'nun 16. maddesine uygun olarak davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili hale geleceği ve o halde yetkili mahkemenin Adliyesi olacağı, netice itibarıyla davalıya yapılan tebligatın usulüne uygun olduğunun kabul edilmesi halinde ve davalının cevap vermemesi nedeniyle davacının açtığı davada mahkemenin yetkili hale geleceği ve bu nedenle yetkili Mahkemenin Adana 11.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin olduğu,

yapılan tebligatın usule uygun olmadığının kabul edilmesi halinde ise, mahkememizce Ulukışla adliyesine yetkisiz kararı verilemeyeceğinden ilk önce Adana Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkisizlik kararının kaldırılması sonrasında dosyanın Adana Asliye Hukuk Mahkemesince usulüne uygun dava dilekçesi tebliği ve oluşacak sonuca göre yetkili hale gelecek Adliyesine yetkisizlik kararı verilmesi gerektiği, her iki ihtimalde de Niğde Mahkemelerinin yetkisiz olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Haksız fiilden doğan davalarda yetki” başlıklı 16 ncı maddesi şöyledir: “Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Kişilik haklarına saldırıdan dolayı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin davalarda yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Bu yetki kuralı kesin olmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

3. Dosya kapsamından taraflar arasındaki uyuşmazlıkta kesin yetki durumu bulunmadığı ve davalı tarafça cevap dilekçesi ile birlikte yetki itirazında bulunulmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı Adana 11. Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Adana 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,