Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2024/9990 K.2025/5422

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar vermiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Van ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2668 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 23.06.2015 tarihli ve 2013/528 Esas, 2015/442 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 23.06.2015 tarihli ve 2013/528 Esas, 2015/442 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece yapılan inceleme sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmaz ile somut emsal olarak incelenen taşınmazların yüzölçümleri arasında büyük fark bulunması ve dava konusu taşınmaz ile emsal aynı mahallede olmasına rağmen dava konusu taşınmazın 7 kat değerli olarak kabul edilmesi nedeniyle söz konusu raporun hüküm kurmaya elverişli ve inandırıcı olmadığı, davacı idare vekilince irtifak kamulaştırması talep edildiğinden; öncelikle arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazların emsal incelemesi yapılarak değeri belirlendikten sonra,

dava konusu taşınmazın tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve atıksu hattının taşınmazdan geçiş güzergahı dikkate alınıp, söz konusu hat nedeniyle taşınmazın tamamında meydana gelecek olan değer düşüklüğü oranı belirlenip, taşınmaz üzerindeki yapıların değeri de tespit edilip, taşınmazın zemin bedeline ilave edilmesinden sonra, taşınmazın tamamının değeri ile bu oranın çarpılması sonucu bulunacak miktarın kamulaştırma bedeli olarak tespit edilmesi gerektiği düşünülmeden yazılı şekilde mülkiyet bedeline hükmedilmesi, kabule göre ise;

acele el koyma ile tespit edilen bedel kamulaştırma bedelinden mahsup edildikten sonra bulunan fark bedelin davalıya ödenmesine ve fark bedele faiz işletilmesi gerektiğine karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi, acele el koyma dosyasında bulunan fen bilirkişi raporunda kamulaştırılan alana herhangi bir yapı isabet etmediği belirtildiği halde, hükme esas alınan raporda kamulaştırılan alanda 64.48 m²lik yapı bulunduğu belirtildiğinden bahisle mevcut çelişki giderilmeden yapının bedeline hükmedilmesi,

dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmı için değer düşüklüğü oluşmayacağı hususu dikkate alınmadan %50 oranında değer düşüklüğü uygulanmak sureti ile fazla bedel tespiti doğru olmadığı gibi, kamulaştırmadan arta kalan kısımda bulunan yapıların söz konusu kamulaştırma nedeni ile zarar görüp görmediği araştırılarak, eğer zarar görmüş ise bunun giderilmesi için gerekli olan masraflara hükmedilmesi gerekirken yapılar için de aynı değer düşüklüğü oranı uygulanmak sureti ile fazla bedel tespiti doğru görülmediği gerekçeleriyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; irtifak tesisi nedeniyle taşınmazın tamamının kullanılamaz hale geldiğini, bedelin düşük olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Mahkemece verilen tescil hükmünün Dairemiz bozma ilâmı ile ortadan kalktığı gözetilmeksizin bu hususta karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının (1) numaralı bendinin hükümden çıkarılması, yerine "Van ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2668 parsel sayılı 1.157,76 m²lik arsa vasıflı taşınmaz üzerinde fen bilirkişinin 09.06.2015 havale tarihli rapor ve ekindeki kroki ile 13.10.2014 havale tarihli rapor ve krokiye göre kırmızı çizgilerle belirtilen ve A harfi olarak gösterilen 210,24 m²lik kısmında davacı idare lehine daimi irtifak hakkı tesisine ve bu hakkın tapuya kayıt ve tesciline," cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,