Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/10154 K.2025/18077

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkin davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 19... parsel sayılı taşınmazın bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; idarece belirlenen bedelin düşük olduğunu belirterek taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemece dörtlü münavebe sistemi kullanarak kamulaştırma bedelinin yüksel çıkmasına neden olunduğunu, çünkü yörede geleneksel olarak iki çeşit ürün ile üretim yapıldığını, bu durum toprak yorgunluğuna neden olabileceğini ve arazinin nadasa bırakılmasını gerektireceğini, bilirkişiler tarafından kullanılan münavebe sisteminin doğruluğunun teyit edilmesi gerektiğini, bilirkişilerin raporlarında 2022 yılına ait İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün verilerini kullandıklarını belirtmişseler de söz konusu veriler ne UYAP sisteminde kayıtlıdır ne de rapora eklendiğini, kapitalizasyon faiz oranı taşınmazın özelliklerine göre düşük tutulduğunu,

fen raporunun taraflarına tebliğ edilmemiş olmamasının savunma haklarını sınırladığını, idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu tarlanın .. Mahallesinin en verimli ve sulu tarıma elverişli topraklarından olduğunu, güncel piyasa koşullarında müvekkilinin dava konusu tarlasını satmak istediğinde kabul anlamına gelmemekle birlikte istinaf ettikleri tarih itibari ile dönümü ortalama 120.000,00 TL' den alıcı bulabilecek durumda olduğunu, bu nedenle dava konusu taşınmazın dönümüne 51.080,00 TL değer biçilerek kamulaştırılması müvekkilini ciddi anlamda zarara uğratacağını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaz bakımından 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve bu değer üzerinden toplam kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında yöntem olarak bir isabetsizlik görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, ancak .. ili, .. ilçesi, ..

Mahallesinin bulunduğu bölgede sulu arazide uygulanan ve yukarıda anlatıldığı şekilde Yargıtay denetiminden de geçen buğday, ayçiçeği, kolza (kanola) ve şeker pancarı münavebesi uygulanmak ve üretim giderleri belirlenirken üretim maliyet çizelgesindeki veriler (genel idarecilik giderleri, bilinmeyen giderler, tarımsal kredi faizi ve idarecilik faizi dahil edilmeden) esas alınmak suretiyle yeniden hesaplama yapılması gerektiğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; verilerin denetlenmediğini, münavebeye alınan ürünlerin masraflarına genel idarecilik giderleri, bilinmeyen giderler, tarımsal kredi faizi ve idarecilik faizi masraflarını dahil edilip edilmemesinin de her taşınmaz bakımından ayrı değerlendirilmesi ve değerlendirmeye dayanak alınan bilgi, belge, tespit vb. verilerin de açıkça gösterilmesi gerektiğini, dava açıldığı tarihte mevcut olan veriler kullanılması gerketiğini ve kapitalizasyon faiz oranı taşınmazın özelliklerine göre düşük tutulduğunu, ayrıca tespit edilen bedele faiz işletilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,