Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/11151 K.2025/17502

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulması suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 29 80... parsel sayılı taşınmazların, kamulaştırılan kısımlarının kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı tarafça verilmiş cevap dilekçesine dosya içerisinde rastlanmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; verim ve fiyat yüksek, masrafın ise düşük hesaplandığını, objektif değer artış oranının yüksek hesaplandığını, kamulaştırmadan arta kalan alanda değer düşüklüğü oluşmadığını, lehe vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesince verilen kaldırma kararında beyanlarının sorulması hususunun belirtilmediğini, süresi içinde kamulaştırma bedeli depo edilmediğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, taşınmazların arsa vasfında olduğunu, Anayasa Mahkemesinin yasal faizle ödeme yapılmasına ilişkin iptal kararının dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin doğru olduğunu, dava konusu taşınmazın keşifte yapılan gözlem, toplanan deliller ve alınan beyanlar doğrultusunda kuru kapama bağ olarak kabulüyle yörede tarımı yapılan ve ..

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü 2021 yılı münavebe listesinde yer alan üzüm münavebesi yapılarak ve % 5 kapitalizasyon faizi uygulanmak suretiyle 56,53 TL/m² birim fiyat belirlenmesinde, dava konusu taşınmazın kadastal yola cepheli yer alması,

düzgün bir topoğrafyaya sahip olması ve yerleşim yerleri ile ana arterlere yakın konumda olması gibi nedenlerle objektif değer artışı yapılmasında, kamulaştırmadan arta kalan kısımlarda değer düşüklüğü oluşacağının kabulünde, dört ay içerisinde karara bağlanmayan davada ilk kararda ödenmesine karar verilen kısmın mahsubu ile hesaplanan bedele dört ayın bitiminden karar tarihine kadar yasal faiz uygulanmasında usul ve kanuna bir aykırılık görülmediği;

ancak yöreden Dairelerinin incelemesine gelen benzer mahiyetteki dosyalarda objektif değer artış oranı % 300 uygulanmış ve Yargıtay'ca bu oran uygun görülmüş olmasına karşın objektif değer artış oranı % 400 uygulanarak fazladan kamulaştırma bedeli tayininin hatalı olduğu, (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/10465 Esas, 2024/3125 Karar sayılı ilamı) kamulaştırmadan arta kalan kısımlar açısından her iki taşınmaz yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılması gerekirken arta kalan kısımların yüzölçümü toplamı üzerinden hesaplama yapılmasının hatalı olduğu hususlarına değinilerek,

2981 parsel yönünden kamulaştırmadan arta kalan kısımda % 20 oranında değer düşüklüğü oluştuğunun kabulü ile istinaf başvurularını kısmen kabul ederek, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulması suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında olmadığı hususunu ilave etmek suretiyle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; % 300 oranında objektif değer artışı oranının düşük olduğu, 2019 da açılan davada taşınmazların arsa olarak kabul edildiği hususlarını ilave etmek suretiyle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin ise aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dosya kapsamından; mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen yasal süreler içerisinde kamulaştırma bedelinin depo edilmediği, sunulan banka dekontuna göre; bedelin, İlk Derece Mahkemesinin ilk karar tarihinden sonra, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından önce bloke edilmiş olduğu, kaldırma kararı üzerine verilen İlk Derece Mahkemesinin ikinci kararının karar celsesinde, bedelin süresinden sonra depo edilmemesi ile ilgili olarak esasa girilip girilmemesi hususunun davalı vekiline sorulmadığı,

davalı vekilinin gerek istinaf gerekse temyiz dilekçesinde bedelin süresi içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddini talep etmiş olduğu gözetildiğinde, bedelin yasal süresi içerisinde depo edilmemiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen REDDİNE,

2.Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile bozmanın niteliğine göre sair hususlar incelenmeksizin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine, davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,