Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/11586 K.2025/18428

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf itirazlarının reddi, davalı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. (..) Mahallesi 1159 71... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapusunun iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçelerinde özetle; dava konusu taşınmaza uzun süreden beri el atıldığını, idarenin kıymet takdir raporunda belirlenen bedelinin taşınmazın gerçek değerinin çok altında olduğunu, taşınmazın tüm nitelikleri göz önünde bulundurularak gerçek değerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazın tarım arazisi olmasına rağmen arsa olarak nitelendirilmesinin hatalı olduğunu, uygun emsal alınmadığını, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin doğru olmadığı ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, yerel mahkemece davanın 4 ay içinde sonuçlandırılmaması sebebiyle toplam kamulaştırma bedeline yasal faiz hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, dava konusu taşınmaza belirlenen bedelin çok düşük olduğunu, bilirkişi raporunun bilimsel verilerden uzak hazırlandığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda dosyaya sundukları emsallerin değerlendirilmediğini, taşınmaz üzerindeki ağaç bedellerinin ve yapı bedellerinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının emsallerine göre düşük belirlendiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal mukayesesi yapılmak, ağaçlara yaş,cins ve verim durumuna göre maktu bedelleri esas alınmak suretiyle değer biçilmesinde Dairelerine aynı kamulaştırma kapsamında intikal eden dava dosyalarındaki taşınmazlara biçilen değerler ve Yargıtay denetiminden bölgeden geçen dosyalarda biçilen metrekare değerleri ile birlikte Dairelerince alınan ek raporda yapılan tespitler de nazara alındığında bir isabetsizlik görülmediği; ancak dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan kafes tel çit bedelinin Dairelerince dosya arasına alınan ..

Bankası ve .., .. .. Değişikliği Bakanlığı poz değerleri de gözetilerek hesaplanması, ayrıca dava konusu taşınmazda bulunduğu belirtilen 6,23 m² 7 yaş profil demir kapıya değer biçilmediği anlaşıldığından dava tarihi itibarıyla değerinin biçilmesi suretiyle toplam kamulaştırma bedelinin hesaplanması için ek raporlar alındığı,

yapılan incelemede ek raporlar diğer yönlerden uygun ise de kıymet takdir raporunda tel çit yapısının yedi yıllık olduğu belirtildiğinden yapı yıpranma oranlarına ilişkin tüzük hükümlerine göre diğer yapı sınıfında 6-10 yaş arasında yıpranma oranının maksimum %25 olarak alınacağından, ek raporda ise % 75 yıpranma oranı üzerinden hesaplama yapıldığı anlaşıldığından resen %25 yıpranma oranı ile tel çit bedeli hesaplandığında bedelinin 21.345,30 TL, toplam kamulaştırma bedelinin ise 652.295,30 TL olduğu tespit edildiği,

bu bedelden Mahkemece hüküm altına alınan kısmın mahsubu ile 15.905,30 TL fark bedelin daha bloke edilmesi için davacı idare vekiline süre verildiği, süresi içerisinde fark bedel bloke edildiğinden yeniden karar verilmesi gerektiği gibi 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 2942 sayılı Kanun'un değişik 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrasındaki “Kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılamaması halinde,

tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faiz işletilir” hükmü anayasaya aykırı görülerek iptaline karar verildiği, kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizin uygulanması gerektiğinden davacı idare vekilinin istinaf itirazlarının reddi, davalı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesince kamulaştırma bedeline kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizin işletilmesinin hatalı olduğunu ve kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; faiz dışındaki istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza, 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde, üzerindeki ağaçlara yaş ve cinsine, yapılara ise birim fiyatına göre değer biçilmesinde, tespit edilen bedelin davalıya ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Yargıtay'ın hukukî güvenlik ve hukukî öngörülebilirliğin temini amacıyla içtihat birliğini sağlama görevinin bulunduğu nazara alınarak yapılan değerlendirmeye göre Bölge Adliye Mahkemesince 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas,

2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrasının iptal edildiği gerekçesiyle Mahkeme kararı faiz yönünden düzeltilmişse de eldeki dava 01.08.2023 tarihinden önce 03.07.2019 tarihinde açılmıştır.

Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas,

2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında fark kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması gerektiğinden hükmün bozulması gerekir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (B) bendinin, (1) numaralı alt bendininin (a) fıkrasının hükümden tamamen çıkartılması, (a) bendi yerine “kamulaştırma bedelinin 652.295,30 TL olduğunun tespitine, bu bedelin 460.909,04 TL 'lik kısmına dava tarihinden 4 ay sonrası olan 04.11.2019 tarihinden İlk Derece Mahkemesinin ilk karar tarihi olan 26.12.2019 tarihine, 175.480,96 TL 'lik kısmına dava tarihinden 4 ay sonrası olan 04.11.2019 tarihinden İlk Derece Mahkemesinin ikinci karar tarihi olan 15.12.2022 tarihine,

kalan 15.905,30 TL 'lik kısmına ise dava tarihinden 4 ay sonrası olan 04.11.2019 tarihinden Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi olan 10.06.2025 tarihine kadar yasal faiz işletilmesine," paragrafının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,