Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/11709 K.2025/14991

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 01... (eski 1 50... ) parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında olmadığını, taşınmazın gerek tapu kaydında gerekse nitelik olarak tarla vasfında olduğunu ve halen de tarımsal üretim amaçlı kullanıldığını, bu nedenle arazi olarak kullanılması gerektiğini, hesaplamada kullanılan emsal ile davaya konu taşınmaz üzerinde yapılan karşılaştırma ve bulunan oranlar gerçek durumu yansıtmamakta olup davaya konu taşınmaza gerçek değerinin çok üzerinde bir değer belirlenmesine neden olduğunu,

ayrıca ağaçlar bakımından hem irtifak bedeli belirlenirken değer azalışı hesaplandığını hem de 6 adet ağaç için maktu bedel belirlenerek irtifak bedeline eklendiğini, taşınmazda kesilen kavak ağaçlarının kereste geliri malike kaldığından yalnızca kesim ve nakliye bedeli hesap edilmesi gerektiğini, ayrıca önceki raporlarda kamulaştırma bedeline eklenen ağaç bedeli 2.400 TL iken işbu raporda gerekçesiz biçimde 3.000 TL olarak belirlendiğini, yapılar yönünden aleyhe olan tüm hesaplamalara itiraz ettiklerini, taşınmazdaki temelin yapı olarak gösterilmesine ve düşük yıpranma payına itiraz ettiklerini,

tespit edilen kamulaştırma bedelinin çok yüksek olduğunu, hakkaniyetle hukuka uygun şekilde belirlenmediğini, bu açından rapor subjektif yorumlar içermekle hukuki denetime elverişli olmadığını, Anayasa Mahkemesince kamulaştırma bedeline dava açıldığı tarihten 4 ay sonrası için işletilen faiz hükmünün iptal edildiğini, mevzuatta yer almayan bir konu hakkında karar verilmesinin mümkün olmadığını, faiz işletilmesine dair karara itiraz ettiklerini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın yan parseli olan ...

Mahallesi 1 50... parsel (Yeni 1 01... parsel) sayılı taşınmazın aynı emsal kullanılarak metrekare birim fiyatının 2022 Nisan ayı için 225,79 TL olarak, aynı Dairelerinin 2023/803 Esas sayılı dosyasında, yakın parsel olan 1 50... parsel (yeni 1 01... parsel) için belirlenen 218,91 TL/m² birim fiyatının, 2022/3315 Esas sayılı dosyasında 1 50... parsel (Yeni 1 01... parsel) için belirlenen 224,26 TL/m² birim fiyatının uygun bulunduğu, yine aynı Dairelerinin 2022/1688 Esas sayılı dosyasında ...

Mahallesi 1 01... parsel sayılı taşınmaz için Ekim 2018 itibarıyla 125,00 TL/m² birim fiyatı belirlendiği, eldeki dosyada belirlenen 224,27 TL/m² birim fiyatının istinaf edenin sadece davacı kurum olduğu dikkate alındığında yüksek olmadığı, arsa niteliğindeki taşınmaza değer biçilirken dava konusu taşınmaza olabildiğince yakın ve benzer yüzölçümlü ve değerlendirme tarihine yakın satışların emsal karşılaştırması yapılarak davaya konu taşınmazın metrekare değerinin belirlenmesinde, üzerinde bulunan yapılara (konut, ahır ve temele) ..., ... ve ...

Bakanlığının 20 22... . dönem resmî birim fiyatlarına göre, kavak ağaçlarına maktuen değer biçilmesinde, davaya konu taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve sulama hattı güzergâhı dikkate alınarak (hükme esas alınan 31.01.2025 tarihli ek raporda bir kısım usuli hatalar var ise de istinaf eden idarenin lehine olduğundan) değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığı bedelinin tespit edilmesinde, zarar gören kavak ağaçlarına ayrıca değer biçilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçeleriyle davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde temyiz edenin sıfatı gözetilerek bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,