Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/12023 K.2026/4570

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacılar yönünden istinaf başvurusundan feragat nedeniyle dilekçenin reddine, davalı idare yönünden başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 5 69... parsel sayılı taşınmaza imar planında belediye parkı su kuyuları koruma alanı olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını ileri sürerek taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisince uygun görülerek onanan 10. Beş Yıllık İmar Programında yer aldığını, hukuki el atma iddiasına dayalı davanın idari yargı mercilerinde görülmesi gerektiğinden görevsizlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, dava konusu taşınmazın imar planındaki kullanım kararına göre kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun İZSU Genel Müdürlüğünde olduğunu, bu nedenle müvekkili idare yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili süresi içinde istinaf dilekçesi sunmakla birlikte, istinaf başvurusundan feragat talebini içeren dilekçesini sunmuştur.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsal seçimi ve karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, dava konusu taşınmazın imar planındaki kullanım kararına göre kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun müvekkili idarede olmadığını, bu nedenle davanın husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar vekilinin istinaf başvurusundan feragat ettiği anlaşıldığından dilekçesinin reddine karar verildikten sonra davalı idare vekilinin istinaf itirazları doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda, dava konusu taşınmazın ilk olarak 1988 yılında kesinleşen 1/1000 ölçekli Buca Uygulama İmar Planında "Belediye Parkı Su Kuyuları Koruma Alanı" olarak ayrıldığının anlaşıldığı,

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) Ek 1 inci maddesine 16.11.2022 tarihli ve 7421 sayılı Kanun ile son cümle olarak "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde, taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar adli yargıda görülür" hükmünün eklendiği, dava konusu taşınmazın 1988 yılından beri devam eden kısıtlılık durumunun sorumlu idarece makul süre içinde giderilmediği anlaşıldığından, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığının kabulünün yerinde olduğu,

her ne kadar davalı idare vekilince husumete itirazda bulunulmuş ise de idarenin cevap dilekçesinde taşınmazın 10. Beş Yıllık İmar Programında yer aldığı kabul edilmiş olduğu gibi tapu kaydına davalı idare tarafından 21.11.2011 tarihli 2942 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi uyarınca şerh konulmuş olduğu anlaşıldığından husumet itirazının yerinde görülmediği, mahallinde yapılan keşif sonucunda taşınmaza fiilen el atılmadığının belirlendiği,

dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edilip, emsal karşılaştırması yapılarak taşınmaza değer biçilmesi yöntem olarak doğru olduğu gibi dava konusu taşınmazın emlak vergisine esas metrekare rayiç değerinin 2.574,00 TL/m², emsalin ise 1.187,66 TL/m² olduğu belirlendiğinden, bilirkişi raporunda yapılan kıyaslamanın da uygun görüldüğü, Dairelerince dava konusu taşınmazın tedavüllü tapu kayıtları getirtilmiş olup, evveliyat parselinden bedelsiz yola terk işlemi yapıldığı belirlendiğinden, emsal taşınmazın ise imar uygulaması gördüğü bildirildiğinden, düzenleme ortaklık payı değerlendirmesi yapılmamasının doğru bulunduğu,

ancak hüküm fıkrasında el atılan kısmın tapu kaydının iptaline karar verilmek suretiyle infazda tereddüt yaratıldığı sonucuna varılarak bu yönden kararın düzeltilmesi gerektiği gerekçesiyle davacılar yönünden istinaf başvurusundan feragat nedeniyle dilekçenin reddine, davalı idare yönünden başvurunun kısmen kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,