Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/12496 K.2026/4263

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İzmir 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.01.2024 Tarihli ve 2023/312 Esas, 2024/52 Karar Sayılı Kararı Somut olayda davacı ve davalının tacir olduğu, iki tarafta tacir olduğundan taraflar arasındaki ilişkinin ticari işe ilişkin olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

B. İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.04.2024 Tarihli ve 2023/341 Esas, 2024/305 Karar Sayılı Kararı Somut olayda davalının tacir olup olmadığı hususunda İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne ve Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkereler yazıldığı, gelen müzekkere cevaplarına göre davalının tacir olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Mahkemeler arasında oluşan görev uyuşmazlığının çözümü için dosya Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiş, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 13.06.2024 tarihli ve 2024/2167 Esas, 2024/1513 Karar sayılı ilâmı ile de davalının dava tarihi itibarıyla tacir olmadığı gerekçesiyle Asliye Hukuk Mahkemesi yargı yeri olarak belirlenmiştir.

C. Yargı yeri olarak belirlenmesinin ardından İzmir 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.11.2024 Tarihli ve 2024/287 Esas, 2024/531 Karar Sayılı Kararı

Davalının süresinde sunduğu cevap dilekçesinde, usulüne uygun şekilde yetki ilk itirazında bulunarak yetkili mahkemenin Antalya Mahkemeleri olduğunu ileri sürdüğü, taraflar arasında akdedilen 01.04.2019 tarihli kapalı satış noktası sözleşmesinde İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğuna dair yetki şartı bulunsa da davalının tacir olmadığı dosyaya gelen kayıtlardan ve istinaf incelemesi sonucunda sabit olduğundan tarafların yetki sözleşmesinin geçerli olmadığı ve dosyada sonuç doğurmadığı, bu durumda davalının yerleşim yerinin Muratpaşa/Antalya olduğu,

sözleşmenin ifa yerinin de bayilik satış ve ürün teslim sözleşmesi olması nedeniyle davalı bayi satış noktasının yer aldığı Antalya ili olması nedeniyle yetkili mahkemenin Antalya Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

D. Antalya 14. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.01.2025 Tarihli ve 2025/21 Esas, 2025/25 Karar Sayılı Kararı Taraflar arasında yetki şartı da bulunan sözleşmenin akdedildiği tarihte tarafların tacir olması nedeniyle yetki sözleşmesinin geçerli olduğu ve taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklı ihtilaflarda tarafları bağlayıcı olacağı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, cari hesaptan kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasında yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun'un 6 ıncı, 7 nci, 10 uncu, 17 nci ve 18 inci maddeleri

3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

3. 6100 sayılı Kanun'un 17 nci maddesine göre tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.

4. Somut olayda, davacının alacağının tahsili için İzmir 19. İcra Dairesinde takip başlatıldığı, davalının icra dairesinin yetkisine itirazda bulunmadığı, böylelikle icra dairesinin yetkisinin kesinleştiği anlaşılmaktadır.

İcra dairesinin yetkisine itiraz edilmemesinin o yerdeki mahkemeyi itirazın iptali yönünden yetkili hale getirmezse de taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmayan Kapalı Satış Noktası Sözleşmesinin 19 uncu maddesinde sözleşmeden doğacak anlaşmazlıklarda İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğu kararlaştırılmıştır.

Dava, 6100 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra, 19.07.2023 tarihinde açılmış olup, sözleşmedeki yetki şartının geçerli olup olmadığı 6100 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenecektir. Sözkonusu Kanun'un Yetki Sözleşmesi başlıklı 17 nci maddesinde “tacirler ve kamu tüzel kişilerinin” sözleşme ile “bir veya birden fazla” yetkili mahkemeyi belirleyebilecekleri öngörülmüştür.

Düzenleme ile gerçek kişilerin korunması amaçlanmış, tacirler veya kamu tüzel kişileri dışındaki gerçek kişilerin, kendi aralarında yetki sözleşmesi yapmaları kabul edilmemiştir.

Dosya kapsamından tarafların dava konusu sözleşmenin imzalandığı zamanda tacir olduğu anlaşıldığından sözleşmedeki yetkiye ilişkin düzenlemenin geçerli olduğu, davacının yetki şartına uygun olarak İzmir Mahkemelerinde dava açtığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın İzmir 14. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR