Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/13113 K.2025/16245

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili ile davalı ... miraçıları vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. köyü 3632 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile davalı ... mirasçıları vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece tespit edilen fark kamulaştırma bedeli 10.118,78 TL olup sadece bu bedele dava tarihinden dört ay sonrası için karar tarihine kadar yasal faiz işletileceğini, kararda bu miktarın belirtilmediğini, tüm bedele faiz işletilmek suretiyle kanuna aykırı karar oluşturulduğunu, objektif değer artırıcı unsur sebebiyle ilave yapılarak bedelin fazla artırıldığını, münavebe ürünlerinin resmi verilere uygun alınması gerektiğini, bilirkişi raporunda ürünlerin en yüksek verimleri esas alınarak tespit yapıldığını, taşınmazın bulunduğu bölgede sulu ve kuru arazide hangi ürünlerin ekilebileceğinin,

bunların yıllara göre dekara ortalama verim miktarlarının, yine değerlendirme yılındaki dekar başına üretim masraflarının ve hasat dönemindeki ortalama toptan satış fiyatlarının ilgili kurumlardan sorulması ve arazinin sulama durumunun tutanağa yazılası gerektiğini, bilirkişi heyetinin tespit ettiği kamulaştırma bedelinin bu hususlar gözetilmeden karara esas alındığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... mirasçıları vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporlarında kamulaştırma bedelinin düşük hesaplandığını, taşınmazın arsa niteliğinde olması nedeniyle emsal karşılaştırması uyarınca kamulaştırma bedelinin hesap edilmesi gerekirken, tarla kabulü ile net gelir yöntemi uyarınca kamulaştırma bedeli hesabı yapılmasının hatalı olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısmın kullanılamaz hale gelmesi sonucunda arta kalan kısmın da kamulaştırılması veya meydana gelen değer düşüklüğünün objektif bir şekilde irdelenmesi gerektiğini, belirlenen %15 oranındaki değer düşüklüğünün gerçeklik ile bağdaşmadığını, bilirkişi raporunda m² birim değerinin hatalı hesaplandığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dava konusu taşınmazların arazi vasfında olduğu, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu,

raporda ürün münavebe listesinde belirtilen ürünler dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı kanaatine varılmakla, mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak ilk kararı istinaf etmeyen ...

Gayrimenkul yönünden davacı lehine usuli kazanılmış hakka riayet edilmeyerek bakiye kamulaştırma bedelinin bu davalı yönünden 17.285,67 TL olarak hesaplanması gerekirken 24.031,52 TL hesaplanması, dolayısıyla toplam bakiye kamulaştırma bedelinin 29.301,43 TL yerine 36.047,28 TL hesaplanması,

ilk karar ile derhal ödenmesine karar verilen 19.634,15 TL'lik kısma dava açılışından 4 ay sonrasından ilk karar tarihine kadar, ikinci karar ile derhal ödenmesine karar verilen 16.412,77 TL'lik kısma dava açılışından 4 ay sonrasından ikinci karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekmekte ise de hüküm kısmında infazda tereddüt oluşturacak şekilde faiz başlangıç ve bitişinin gösterilmemesi,

dava konusu taşınmazın tamamının 760,00 m² olmasına ve 211,99 m² lik kısmının kamulaştırmaya konu edilmesine karşın infazda tareddüt oluşturacak şekilde tamamı yönünden hüküm kurulması yerinde görülmediği gerekçesiyle başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, kamulaştırma bedeline ilk karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. İlk Derece Mahkemesinin ilk kararına karşı istinaf yoluna başvurmayan ... Gayrimenkul Ticaret Ltd. Şti. yönünden ödenen fark bedele ilk karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde ikinci tarihine kadar faiz işletilmesi doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının B)5-b numaralı bendinde yer alan "20/10/2022" ibaresinin çıkarılarak yerine "23.11.2020" ibaresinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,