Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/13749 K.2026/4299

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Zonguldak 1. İş Mahkemesinin 13.03.2025 Tarihli ve 2024/305 Esas, 2025/50 Karar Sayılı Kararı

Dava konusu somut olayda, davacının eski eşiyle muvazaalı boşanması nedeniyle Balıkesir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce yapılan tahkikat sonucu düzenlenen denetmen raporuna istinaden aylığın kesildiği, aylığın kesilmesine konu fiilen birlikte yaşama olgusunun Balıkesir ili sınırları içinde gerçekleşmiş olması, düzenlenen denetmen raporunun davalı kurumun şubesi olan Balıkesir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce düzenlenmesi ve bu rapora istinaden işlemlerin gerçekleşmesi ve bu işlemlerin Balıkesir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce yapılması nazara alındığında davalı vekilinin süresinde yaptığı yetki itirazının geçerli olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Balıkesir 1. İş Mahkemesinin 10.07.2025 Tarihli ve 2025/175 Esas, 2025/351 Karar Sayılı Kararı

Davalı Kurumun merkezinin Ankara ilinde bulunduğu, dava konusu kurum işleminin Zonguldak Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından yapıldığı, SGK İl Müdürlüğü'nün 12.05.2025 tarihli müzekkere cevabında davacıya ölüm aylığının Zonguldak SGK İl Müdürlüğü bölgesinden bağlandığının belirtildiği, Zonguldak SGK İl Müdürlüğü Karaelmas Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 09.01.2025 tarihli yazısından anlaşılacağı üzere ölüm aylığının Zonguldak SGK İl Müdürlüğü tarafından durdurulduğu, sadece kurum işlemine dayanak raporun Balıkesir SGK İl Müdürlüğü kontrol memuru tarafından düzenlendiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (7036 sayılı Kanun) uyarınca kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukukî dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 7036 sayılı Kanun’un “Yetki” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.”

C. Değerlendirme

Somut olayda, yetkili mahkeme, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının merkezinin bulunduğu Ankara Mahkemeleri veya davacının işlemlerini yürüten şubenin bulunduğu yer mahkemeleridir. Davaya konu kurum işlemine dayanak denetmen raporunun Balıkesir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından düzenlendiği, iptali istenen emekliği aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin ise ...

Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sigortalı Emeklilik Daire Başkanlığı tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısı ile birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, Zonguldak ilinde yetkisiz bir mahkemede davacının dava açtığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmiş ve davalı vekilince de süresinde ve usulüne uygun olarak Balıkesir Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Balıkesir 1. İş Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR