Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/13984 K.2026/3633

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Ankara 44. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.03.2025 Tarihli ve 2025/96 Esas, 2025/92 Karar Sayılı Kararı Davalıların davacının iradesini sakatlayarak aynı fiyata ayıplı ve hasarlı araç satmalarının sonucu olarak satış bedelinde uygun bir indirim yapılarak davacıya iadesine ilişkin Mahkemeye açılan davanın sehven açıldığını, davanın yetkili ve görevli Erzurum Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesinin talep edildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.05.2025 Tarihli ve 2025/145 Esas, 2025/205 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda. Mahkemece davacı vekilinin dava dilekçesinde sehven Ankara Mahkemelerinde açıldığına dair beyanını esas alarak yetkisizlik kararı verilmiş ise de.

Hukuk sisteminde gönderilmesi gibi bir usul bulunmadığı, kaldı ki dava dilekçesinin vekille temsil olunan davada vekil tarafından Ankara Asliye Hukuk Mahkemelerine hitaben yazılarak davanın açıldığı, dava dilekçesi davalı tarafa tebliğ edilmeden dosya üzerinden tensiben yetkisizlik kararı verildiği görülmekle eldeki davada kesin yetki kuralının söz konusu olmadığı, davalı tarafından süresinde ve usulünce yapılmış bir yetki itirazı bulunmadığı, tensip zaptı ile yetkisizlik kararı verilmesi halinde tarafların hukuki dinlenilme haklarının da ihlal edileceği kanun hükümleri gereği yetki itirazında bulunan tarafın, yetkili mahkemeyi;

birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirmesi gerektiği, davalı süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkemenin yetkili hâle geleceği değerlendirilmek sureti ile ilk davanın açıldığı yer Mahkemesi yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, aracın ayıplı çıkması nedeniyle uğranılan zararların tazmini istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.”

4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

C. Değerlendirme

1. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

2. Dosya kapsamından birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, davanın Ankara 44. Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı, davalının yetki itirazında bulunmadığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı Ankara 44. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR