Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/14142 K.2026/4333

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 23 üncü maddesi uyarınca geri alım istemli davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait İstanbul ili,... ilçesi, ... Mahallesi 12428 parsel, 7 ve 9 sayılı bağımsız bölümün davalı ... tarafından kamulaştırılmasına karar verildiğini, Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/280 Esas, 2018/134 Karar sayılı kararı ile kamulaştırıldığını, kamulaştırmanın dayanağı imar planlarının Danıştay 6. Dairesinin 2016/3227 Esas, 2018/5353 Karar, 2016/2379 Esas, 2018/5354 Karar, 2015/4845 Esas, 2018/5352 Karar ve 2015/4901 Esas, 2018/5351 Karar sayılı kararları ile iptal edildiğini, kararların kesinleştiğini, kamulaştırmanın yasal gerekçesinin ortadan kalktığını ileri sürerek taşınmazın tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırma kararı gereğinde idare adına tescil edildiğini, kamulaştırma işlemlerinin iptali davasının mevcut olmadığını, ayrıca iadesi gereken faizin hatalı hesaplandığını, geri alınma hakkı şartlarının oluşmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İstanbul ili, ...ilçesi, ...

Mahallesi, 12428 parselde kayıtlı 9 sayılı bağımsız bölümün davalı ... tarafından kamulaştırılmasına karar verildiği, Bakırköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/280 Esas, 2018/134 Karar sayılı kararı ile dava konusu 7 ve 9 sayılı bağımsız bölümlerin kamulaştırma bedeli tespit edilerek taşınmazın davalılar adına olan tapusunun iptali ile ... adına tesciline karar verildiği ve idare adına tescil işleminin yapıldığı,

davalı tarafından dava konusu 12428 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılma işlemine dayanak imar planının iptali istemi için İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 2018/30 Esas sayılı dosyasında açılan davanın yargılaması sonucu verilen davanın reddi kararının Danıştay 6. Dairesinin 2016/3227 Esas, 2018/5353 Karar sayılı kararı ile bozulduğu, idare mahkemesince bozma kararına uyulduğu imar planının iptaline karar verildiği, bu kararın temyizi üzerine tekrar Danıştay 6. Dairesine gönderildiği, kararın onanarak 01.12.2021 tarihinde kesinleştiğinin dosya kapsamından anlaşıldığı,

davacıya yapılan ödemelerle ilgili belgeler getirtilerek bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bilirkişi raporunda faizi ile birlikte davacının bloke etmesi gereken bedel hesaplandığı ve davacı tarafından bu bedel bloke edildiğinden davanın kabulüne dair verilen mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca geri alım istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca kamulaştırılan taşınmazın geri alınabilmesi için kamulaştırma bedelinin kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içinde kamulaştırmayı yapan idarece kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem ve tesisat yapılmamış olması ve kamu amacına yönelik hiçbir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz malın olduğu gibi bırakılması gerekir. Geri alma hakkının doğmasından itibaren 1 yıl içinde kullanılmayan hak düşer. Aynı amacın gerçekleşmesi için birden fazla taşınmaz birlikte kamulaştırıldığı takdirde bu taşınmazların durumunun bir bütün oluşturduğu kabul edilerek geri alma hakkının doğumu taşınmazların tümüne göre belirlenir.

4. Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, ... Mahallesi, ... Caddesi-...Caddesi Trafik Düzenleme Revize Projesi doğrultusunda İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi (... Mahallesi)'nde bulunan dava konusu 12428 parsel ve aynı yer 1451, 1455, 6743, 12424 parselleri kapsayan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının 20.05.2024 onay tarihli 1/5000 ölçekli ... Planı hazırlandığı ve yeni imar planına istinaden kamulaştırma işlemlerinin devam ettiği ve bölgede yürütülen tramvay hattı güzergah revizyonu proje çalışmalarının da devam ettiği anlaşılmış olup 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinde belirlenen koşulların oluşmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,