Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/164 K.2025/5994

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Mersin 3. Tüketici Mahkemesinin 04.06.2024 Tarihli ve 2023/144 Esas, 2023/229 Karar Sayılı Kararı

Davaya konu uyuşmazlığın kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan zararın tazmini talebine ilişkin olduğu, bu uyuşmazlıkta kesin yetki kuralının söz konusu olmadığı, sigortalının aracındaki hasarın (haksız fiilin) Mersin ili, Tarsus ilçesinde meydana geldiği, davacının ikamet adresinin de Mersin ili, ... olduğu, davalı şirketin adresinin İstanbul/Beyoğlu olduğu, davacının davasını yukarıda yer verilen yasal düzenlemelerdeki yetkili yerlerden birinde açmadığı, davalının ise süresinde sunmuş olduğu cevap dilekçesi ile yetki ilk itirazında bulunarak İstanbul Mahkemeleri yönünde seçimlik hakkını kullandığı görülmekle Mahkememizin yetkisizliğine, yetkili ve görevli mahkemenin İstanbul Nöbetçi Tüketici Mahkemesi olduğunun tespitine.

B. Hatay 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) 14.03.2022 Tarihli ve 2022/59 Esas, 2022/77 Karar Sayılı Kararı Cevap dilekçesinin ve yetki itirazının süresinde sunulmadığı, kesin yetkinin de bulunmadığı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki ilk itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkemenin yetkili hâle geleceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, kasko poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (6502 sayılı Kanun) 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir: “Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”

4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “Cevap dilekçesini verme süresi” başlıklı 127 nci maddesi şöyledir: “Cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak, durum ve koşullara göre cevap dilekçesinin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor yahut imkânsız olduğu durumlarda, yine bu süre zarfında mahkemeye başvuran davalıya, cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek bir süre verilebilir. Ek cevap süresi talebi hakkında verilen karar taraflara derhâl bildirilir.”

6.Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları C.8. maddesinde; "Bu sigorta sözleşmesinden doğan anlaşmazlıklar nedeniyle sigortacı aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, sigorta şirketi merkezinin veya sigorta sözleşmesine aracılık yapan acentenin ikametgahının bulunduğu veya rizikonun gerçekleştiği yerde sigortacı tarafından açılacak davalarda ise davalının ikametgahının bulunduğu yerde.."

C. Değerlendirme

1. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalıya geçer.

2. Somut olayda, davacı tüketicinin yerleşim yerinin ise dava tarihi itibariyle Tarsus/Mersin olduğu, sigorta sözleşmesine aracılık yapan acentenin ikametgahının Mersin olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısı ile, davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, seçimlik hakkını kullanarak açıldığı Mersin 3.Tüketici Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR