Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/1911 K.2025/16640

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 22 inci maddesine göre geri alım hakkını kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabullerine karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleştirilen davaların ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleştirilen davalarda davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Bir kısım davacılar vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 09.12.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı ... vekili Avukat ..., davacılar ... vd. vekilleri Avukat .. .. .. ile Avukat .. ve davalı idare vekilleri Avukat ... ve Avukat ... gelmişlerdir.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl ve birleştirilen davalarda davacılar vekilleri dava dilekçelerinde özetle; davalı ... tarafından gerçekleştirilen 21.10.2011 tarihli kamulaştırma neticesinde .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 132 31... parsel sayılı taşınmazların belediye hizmet alanı olarak kamulaştırıldığını, kamulaştırma amacına uygun işlem yapılmadığı gibi taşınmazların imar planının 2020 yılında değiştirilerek konut ve ticaret alanı olarak ayrıldıklarını, kamulaştırma kararı iptal edilerek yasal şartları dairesinde müvekkiline iadesi mümkün olamayacağından, müvekkilinin zararı hesaplanabilir olmadığından, bilirkişi marifetiyle hesaplanacak zararın davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre geçmiş olduğundan davaların reddine karar verilmesi gerektiğini, belediyelerin arsa üretme görevi olduğunu, emsal bedellere itirazlarının dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza ilişkin 26.06.2011 tarihinde davalı idare ile davacıların da arasında yer aldığı eski malikler arasında taşınmaz mal kamulaştırılmasına ilişkin "Ön Protokol" imzalandığı, söz konusu protokolde dava konusu parsellerin 1/50 00... /1000 ölçekli olan tadilat çalışmaları yapılarak belediye hizmet alanına alınması ve buna karşılık parsellerin toplam 5.500.000 TL bedel üzerinden kamulaştırmasının karara bağlandığı,

protokole göre hazırlanan 1/5000 ölçekli ... planı değişikliğinin 16.05.2011 tarihinde , 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ise 22.09.2011 tarihine onaylanarak askı ve ilan işlemlerinin tamamlanmasını müteakip yürürlüğe girdiği, taraflar arasında ayrıca imzalanan 12.10.2011 tarihli "Taahhütname" ile davacıların taşınmazların kamulaştırılmasını ve kamulaştırma bedelinin ödenmesini davalı idareden talep ettikleri, bedeli ödendiği takdirde başkaca dava ve taleplerinin olmayacağına dair taahhütte bulundukları, bunun üzerine dava konusu .. ili, .. ilçesi, ..

Mahallesi 2 pafta, 13228 parsel ile 13231 parsel sayılı taşınmazların, davalı ... Belediyesinin 13.10.2011 tarihli ve 509 Karar numaralı Encümen kararına istinaden, 2942 sayılı Kanun'un 8 inci maddesine istinaden 5.454.625 TL bedelle satın alınarak kamulaştırılmasına ve bedelinin 3.000.000 TL'sinin peşin, geri kalanının 3 taksitte ödenmesine oy birliği ile karar verildiği, böylece taşınmazın 21.10.2011 tarihinde davalı ...

Belediyesi adına tescil edildiğini, kamulaştırma işleminin uzlaşma yoluyla 2011 yılında taşınmazların davalı idare adına tapuya tescil edilmesiyle asıl ve birleştirilen davacılar yönünden kesinleştiği görülmekle, kanunda belirtilen 5+1 yıllık hak düşürücü süreler fazlasıyla geçtiği gibi ayrıca dava konusu taşınmazların davacıların bizzat aktif katılımı ve davalı idare ile pazarlığı sonucu imzalanan 26.06.2011 ön protokol ve 12.10.2011 tarihli sözleşmeye dayalı olarak iradi olarak kamulaştırma işleminin gerçekleştiği anlaşılmakla (Y.

5.HD. 20.03.2012 tarih E: 2011/16566 K: 2012/5320), somut olayda kamulaştırma yapan davalı idarenin taşınmazı iade etmesini ve eski maliklerin tazminat talebinde bulunmalarını gerektiren bir durum gerçekleşmediğinden başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurularak asıl ve birleştirilen davaların ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleştirilen davada davacılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Asıl ve birleştirilen 2022/253 Esas sayılı davada davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; taahhütnamenin karara gerekçe gösterilemeyeceğini, taşınmazların kamulaştırma baskısı ile alındığını, kamulaştırmanın iradi olarak gerçekleşmediğini, taşınmazların kamulaştırma amacı aksine ticari amaçlarla kullanıldığını, hak düşürücü sürelerin 11.09.2014 tarihi öncesi plan değişiklerine ve kamulaştırma işlemlerine karşı uygulanamayacağını, örnek kararlar gereği hükmün bozulmasını talep etmiştir.

2. Birleştirilen 2022/276 Esas sayılı davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmazın, 2020 yılında imar planı değişikliği yapılarak ticari amaçlarla kullanıldığını, ticari rant elde edildiğini, 11.09.2014 tarihinden önceki kamulaştırma işlemlerine karşı hak düşürücü sürelerin uygulanamayacağını, zararın tazmin edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kanun'un 22 inci maddesine göre geri alım hakkını kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Asıl ve birleştirilen davada davacılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aleyhine temyiz olunan davalı idare yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenlerden alınmasına,

Davacılardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,