Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2000 K.2025/4175

Taraflar arasındaki 6830 sayılı İstimlak Kanunu'nun (6830 sayılı Kanun) 17 nci maddesine dayanan tapu iptal ve tescil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle. Eskişehir ili, Han ilçesi, ... Mahallesinde bulunan 183,144,105,103,104,98,83 ve 70 parsel sayılı taşınmazların orman olarak Hazine adına kayıtlı olması gerekirken davalı taraf adına kayıtlı olduğunu, Eskişehir ili, Han ilçesi, ...

Mahallesinin yerinde kalkındırılmasının mümkün olmaması nedeni ile 12.6.1972 tarihli ve 7-4552 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kamulaştırılmasına karar verildiğini, Afyon Valiliğince kurulan istimlak komisyonu tarafından takdir edilen bedellerin Afyon Ziraat Bankası İskan Müdürlüğü hesaplarına aktarılmak üzere yatırıldığını, Afyon Toprak İskan Müdürlüğünün 14.02.1983 tarihli ve 224 sayılı Daire Başkanlığına göndermiş olduğu yazısında.

Bolvadin ilçe merkezinde bir yer kamulaştırılarak imar planı yapıldığı, hak sahiplerine 148 adet konut yapılarak teslim edildiği ve her aileye ortalama 20 şer dönüm tarım arazisi de verilerek tarımsal iskanın gerçekleştirilmiş olduğunun anlaşıldığını, iskanın gerçekleştirilmesinden sonra hak sahiplerinin kamulaştırılan mesken ve arazileri terk etmeleri gerekirken terk etmediklerini, Köy Tüzel Kişiliğinin kaldırılması gerektiği hâlde kamulaştırılmadığını, kamulaştırılan mahalle içinde ev, ahır ve samanlıkların bulunduğu ve asıl önemlisi parsellerin orman olarak Hazine adına tescillerinin yapılmadığı görüldüğünden,

davalı taraf adına kayıtlı bulunan taşınmazların orman olarak Hazine adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ve dahili davalılar vekilleri cevap dilekçesinde özetle, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Eskişehir ili, Han ilçesi, ...

Mahallesinin tamamının kamulaştırılmasına ilişkin yapılan kamulaştırma işlemlerinin, kamulaştırmanın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan kanun ve yönetmelik hükümlerine göre yapılmadığı kamulaştırma işleminin kamulaştırma tarihindeki malikleri adına noter marifetiyle tebliğ edilmediği, ilanen tebliğ edilmiş ise gazete ile ilanen tebliğinden önce adreslerinin 6830 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinde yazılı mercilerden eksiksiz olarak araştırıldığına dair herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, açılmış bulunan ve Mahkemenin 2017/134 Esas sayılı dava dosyasından celbedilen istimlak bedelinin tenkisi dava dosyalarının fiziki olarak bulunamadığı,

gerekçeli kararların incelenmesinde birçok dava dosyasının ölü kişi aleyhine açılmış olması sebebiyle davaların reddedildiği ve davalıların yokluklarında davaların görüldüğü, karar suretlerinin okunamadığı ve kararların usulünce kesinleştirmelerinin yapılmadığı,

Bolvadin Tapu Müdürlüğünden celp edilen tapu cevaplarına göre yapılan kamulaştırma işlemlerine karşılık olarak verildiği anlaşılan taşınmazlar tespit edilmiş ve kamulaştırma bedellerinin iskan fonuna aktarılmasına dair muvafakatname sunulmuş ise de yukarıda anlatılan sebeplerle hak sahiplerine usulünce yapılmış bir kamulaştırma işleminden söz edilmeyeceğinden tescil talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazları hakkında kamulaştırma işlemlerinin yapıldığını davalı tarafça kamulaştırma bedellerinin iskan fonuna aktarılmasına dair muvafakatname verildiğini, bunun tebligat yerine geçtiğini kamulaştırma işleminin davalı taraf ya da mirasçısına tebliğ edilldiği, ancak aradan geçen süre zarfında bu belgelerin saklanmasının mümkün olmadığını, tüm bu nedenlerle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı idare taşınmazlar hakkında yapılan kamulaştırma işlemleri sırasında belirlenen kamulaştırma bedelleri karşılığında, tapu maliklerine,

başka bir yerden arsa tahsis edilerek bedellerinin ödendiğini ileri sürmüş ve buna yönelik tahsis edilen taşınmazlara ilişkin 1982 tarihli tapu kayıtları ve kamulaştırma bedellerinin iskan fonuna aktarılmasına dair tapu maliklerince verilen muvafakatnameler sunmuş ise de dava konusu taşınmaza ilişkin idarece tespit edilen kamulaştırma bedeli nedeniyle mal sahibine başka yerden taşınmaz verilerek ve tahsis edilen bu taşınmaz için ödenmesi gereken bedelin kamulaştırma bedelinden mahsup edilerek ödendiğine dair dosya içerisinde belge bulunmadığı gibi bu işlem ve belgelerin kamulaştırma işleminin tebliği mahiyetinde sayılamayacağı,

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin istikrar kazanmış içtihatlarına göre; kamulaştırma işleminin kesinleşmiş olmasının ... koşulunun mal sahibine geçerli bir kamulaştırma tebligatı yapılması ve bu tebligattan itibaren belli süre içinde dava açılmaması olduğu kamulaştırma bedelinin ödenmiş olmasının kamulaştırma işlemini tek başına geçerli hale getirmeyeceği bunun tek istisnasının ise usulüne uygun olmasa da mal sahibine kamulaştırma tebligatının yapılmış olması olduğu,

kamulaştırma bedeli ödenmiş olması şartı ile mal sahibine usulüne uygun olmayacak şekilde kamulaştırma tebligatı yapılmış ise ancak bu durumda kamulaştırma işleminin kesinleştiğinden bahsedilebileceği, somut olayda, tespit edilen kamulaştırma bedeli nedeniyle mal sahibine başka yerden taşınmaz mal verilerek ve tahsis edilen bu taşınmaz için ödenmesi gereken bedel kamulaştırma bedelinden mahsup edilerek ödendiğine dair dosya içerisinde belge bulunmadığı gibi bu kabul edilse bile 6830 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi uyarınca kamulaştırma tebligatı hiç yapılmadığından ve bu haliyle,

geçerli bir kamulaştırma işleminden bahsedilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın 6830 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi uyarınca tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,