Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/206 K.2025/11506

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu.... ili, ... ilçesi, ... ... ada ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadığı halde fiilen kullanıldığını, bu nedenle taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı idare aleyhine açılan haksız ve hukuka aykırı davanın usul ve esas yönünden reddine karar verilmesini, dava konusu taşınmazın.... il yolu (km:14+066,00-17+706.00) arasında hazırlanan kamulaştırma planında 138 parsele denk gelmekte olup 543 m²lik kısmının kamulaştırma koridoru içerisinde kaldığını, dava konusu taşınmaz için 19.02.1985 tarihli ve 1985/50 Karar sayılı kararı ile kamu yararı kararı alındığını, kamulaştırma bedelinin ....

Bankasına yatırıldığını, ....

Noterliği tarafından parsel maliklerine 25.04.1986 tarihinde usulüne uygun noter tebligatının çekildiğini, ayrıca dava konusu parselin arta kalan 141,60 m²lik alanının ise ..... yolu kapsamında hazırlanan kamulaştırma planına denk gelmekte olup bahse konu plana 19.04.2016 tarihli ve 2016/47 sayılı kamulaştırma işlemine başlama kararı alındığını; fakat söz konusu kesimde kamulaştırma işlemlerine henüz başlanılmadığını, belirtilen nedenlerden dolayı davalı idare aleyhine açılmış olan iş bu davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen davacı payının tapusunun iptali ile fen bilirkişisi.... tarafından düzenlenen 28.03.2023 havale tarihli rapor ve krokisinde B ve B1 harfi ile gösterilen ve toplamda 635,06 m² olan kısmı üzerinde davacı olan tapu malikinin tapu kaydının iptali ile payı oranında (131/168) ... lehine irtifak hakkı tesisine ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, davada öncelikle görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, kamulaştırma bedelinin Merkez Bankasına yatırıldığını, ....Noterliği tarafından parsel maliklerine 25.04.1986 tarihinde usulüne uygun noter tebligatlarının çekildiğini, tebligat işlemlerinin yapıldığını ve kamulaştırma bedelinin bankaya bloke edildiğini, mezkur Yargıtay kararları uyarınca davanın reddi gerektiğini, bilirkişi raporlarına karşı itirazlarının dikkate alınmadığını,

dava konusu ve emsal taşınmazın tüm olumlu ve olumsuz yönleri tek tek incelenerek üstün ve eksik yanların açıklanması gerektiğini, kapsamlı bir inceleme yapılmadan kabul kararı verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, el atmanın söz konusu olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edilerek, emsal karşılaştırılması yoluyla değerinin tespit edilmesinin ve belirlenen bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesinin doğru olduğu; ancak taşınmazın yol geçirilmek suretiyle el atılan bölümünün davacının payı oranında tapu kaydının iptali ile yola terkinine karar verilmesi gerekirken davacı lehine irtifak hakkı tesisine karar verilmesi doğru görülmediğinden karar düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurumuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen sebepleri tekrar ederek ve resen dikkate alınacak nedenlerle temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2 Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekili yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,