Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2453 K.2025/8674

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 03.10.2024 Tarihli ve 2024/295 Esas, 2024/737 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda; taraflar arasında 22.07.2020 tarihinde "Kaldıraçlı Varlık ve Türev Araç Alım Satım İşlemleri Çerçeve Sözleşmesi" imzalandığı, bu sözleşme nedeniyle davacının zarara uğradığından bahisle alacak isteminde bulunduğu, dava konusu sözleşmenin geçerli ve taraflar için bağlayıcı olduğu, sözleşmenin "Yetkili Mahkeme" başlıklı 31 inci maddesinde "İş bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda İstanbul Çağlayan Mahkemeleri ve İcra Müdürlükleri yetkilidir." şeklinde düzenlenen yetki sözleşmesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 17 nci maddesi kapsamında geçerli olduğu,

davacının tacir olmadığı ve 6100 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi gereği taraflar arasında yetkili mahkemenin bağlayıcı olmadığı değerlendirilse dahi, 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı ve 10 uncu maddeleri uyarınca davalının yerleşim yerinin ve sözleşmenin ifa edileceği şirket merkezinin bulunduğu yer olan İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.12.2024 Tarihli ve 2024/720 Esas, 2024/904 Karar Sayılı Kararı Her ne kadar taraflar arasındaki yetki sözleşmesinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili kılındığından bahisle yetkisizlik kararı verilmiş ise de; eldeki davanın Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülme sebebinin davacının tacir olmasından değil, davanın mutlak ticari dava olarak nitelendirilmesinden kaynaklandığı, zira davacının da dava dilekçesinde "memur" olduğunu açıkça ifade ettiği, bu nedenle yetkisizlik kararına müstenit yetki sözleşmesinin geçersiz olduğu; yine her ne kadar genel yetki kuralı

gereği İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu belirtilmiş ise de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının 1 inci bendine uyarınca alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğu, davacının da bu kurala uygun olarak seçim hakkını Adana Mahkemelerinden yana kullandığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki kaldıraçlı varlık ve türev araç alım satım işlemleri çerçeve sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı Bölge Adliye Mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanunu’nun 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un "Genel yetkili mahkeme" başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir: " Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. "

3. 6100 sayılı Kanun’un " Sözleşmeden doğan davalarda yetki " başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: " Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. "

4. 6100 sayılı Kanunun " Yetki Sözleşmesi " başlıklı 17 nci maddesi şöyledir. " Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır. "

5. 6098 sayılı Kanunu'nun " İfa yeri " başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: " Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir. "

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10'uncu maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına

ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

3. Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; taraflar arasında ticari amaçlı finansal hizmetlere ilişkin bir çerçeve sözleşmenin akdedildiği hususunda uyuşmazlık bulunmamakta olup, bu sözleşmeden doğan yükümlülüklere ve emredici hukuk kurallarına aykırılık iddiasına dayalı olarak uğranılan zararın tazmini istemi ile dava açılmış, yukarıda yer verilen mahkemeler arasında yetki uyuşmazlığı ortaya çıkmıştır.

4. Taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu belirtilmiş ise de davacının gerçek kişi olduğu ve tacir sıfatı bulunmadığı anlaşıldığından, taraflar arasında düzenlenen yetki sözleşmesi geçerli değildir.

5. Bu durumda taraflar arasında sözleşme bulunduğunun ihtilafsız olduğu gözetildiğinde; genel yetkili mahkeme olan davalının yerleşim yeri mahkemesi yanında, 6100 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca ifa yeri mahkemesinde de dava açılabilecektir. İfa yeri yukarıda da belirtildiği üzere 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi gereğince belirlenecektir.

6. Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşmede hizmet sunan aracı kurumun yerleşim yerinin ve sözleşmeden doğan hizmet edimi ihtiva eden borçlarının ifa yerinin Sarıyer/İstanbul olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın sözleşmenin ifa yeri ve aynı zamanda davalının yerleşim yeri de olan İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR