Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/2827 K.2025/7971

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Bakırköy 24. İş Mahkemesinin 12.11.2024 Tarihli ve 2024/123 Esas, 2024/353 Karar Sayılı Kararı

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (7036 sayılı Kanun) 6 ncı maddesinde iş mahkemelerindeki yetki kuralının düzenlendiği; söz konusu düzenlemenin üçüncü fıkrasında iş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğu, yapılan inceleme neticesinde, davacının iş kazasını geçirdiği yerin "Bolu" ili olduğu, davacının dava dilekçesinde belirtilen ikamet adresinin ve UYAP sisteminde kayıtlı ikamet adresinin Merkez/Bolu olduğu, davada yetkili yer mahkemesinin Bolu İş Mahkemeleri olduğu gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. Bolu İş Mahkemesinin 20.12.2024 Tarihli ve 2024/519 Esas, 2024/560 Karar Sayılı Kararı

İş kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin davada 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 16 ıncı maddesinin uygulama yeri bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerektiği, 6100 sayılı Kanun'un 16 ıncı maddesinin 5521 sayılı Kanun 5 inci maddesi ile tanınan seçimlik yetki kuralı yanında uygulanması gerektiği, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkının davacıya ait olduğu,

iş kazasına bağlı tazminat isteminde bulunan davacının daasını iş kazısının meydana geldiği yer mahkemesinde açabileceği gibi davalı işverenin yerleşim yeri sayılan yer mahkemesinde veya davalılardan birden fazla olması halinde davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açabileceği, davalı şirketin ticaret sicile kayıtlı adresinde davanın açılmış olduğu, davacının seçim hakkını davalının yerleşim yerinin yargı çevresinin bulunduğu Bakırköy 24. İş Mahkemesinde dava açarak kullandığı gerekçesi ile yetkisizlik kararı vermiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan tazminat davasında yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun’un “İnceleme yeri” başlıklı 22 inci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: “İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir.”

2. 6100 sayılı Kanun'un "Genel Kural" başlıklı 5 inci maddesi şöyledir: "Mahkemelerin yetkisi, diğer kanunlarda yer alan yetkiye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, bu Kanundaki hükümlere tabidir."

3. 6100 sayılı Kanun'un "Genel Yetkili Mahkeme" başlıklı 6 ıncı Maddesi şöyledir: "(1) Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. (2) Yerleşim yeri, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre belirlenir."

4. 6100 sayılı Kanun'un "Haksız Fiilden Doğan Davalarda Yetki" başlıklı 16 ıncı maddesi şöyledir: "Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir."

5. 7036 sayılı Kanun'un "Yetki" başlıklı 6. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir. (2) Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. (3) İş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. (4) İş mahkemelerinin yetkilerine ilişkin olarak diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır. (5) Bu madde hükümlerine aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir."

6. 7036 sayılı Kanun'un "Hüküm Bulunmayan Haller" başlıklı 9 uncu maddesi şöyledir" "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 6100 sayılı Kanun hükümleri uygulanır."

C. Değerlendirme

1.Her mahkemenin yargı yetkisi, belirli bir coğrafi bölge ile sınırlandırılarak yargı çevreleri oluşturulmuştur. Medenî yargılama alanında görev yapan mahkemelerin yetkisi, Anayasanın 142 nci maddesine uygun olarak, 6100 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinde düzenlenmiştir. Diğer taraftan, bu Kanun dışında, özel kanunlardaki yetkiye ilişkin kuralların, kesin yetki kuralı olarak öngörülmediği takdirde genel yetki kuralı ile beraber seçimlik bir yetki kuralı oluşturacağı hususuna yer verilerek; özel kanunlardaki yetkiye ilişkin hükümler saklı tutulmuştur.

2.Davanın açıldığı ve İlk Derece Mahkemesi tarafından karar verilen tarihte yürürlükte bulunan 7036 sayılı Kanun'un 6 ıncı maddesi uyarınca iş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi, davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi, iş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi olduğu düzenlenmiştir.

3. Yukarıdaki bilgiye ek olarak; 7036 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinde ise bu Kanunda açıklık bulunmayan durumlarda 6100 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı bildirilmiş, 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ise, genel yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu, 16 ncı maddesinde ise; haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğu yönünde özel yetki kuralı düzenlenmiştir.

4. İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili ise de kesin olmayıp yukarıda belirtilen özel ya da genel yetkili mahkemelerden birinde dava açılabilecektir. Yetki defi, davalı tarafça süresinde yapılmasa da Mahkeme tarafından kendiliğinden bu husus göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hakim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir.

5. Kesin yetki kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

6. Somut olayda, davacının yetkili mahkeme konusundaki seçimlik hakkını, davalı şirketin ticaret sicile kayıtlı adresinin bulunduğu Bakırköy 24. İş Mahkemelerinde dava açarak kullanmasının, anılan yetki kurallarına uygun olduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığın Bakırköy 24. İş Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekir.

III. KARAR