Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3053 K.2025/10831

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, Kocaali ilçesi, ... Mahallesi 105 ada 271 parsel sayılı taşınmazda müvekkili adına olan tapu kaydına davalı idarenin acele kamulaştırması nedeniyle 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince şerh konulduğunu, müvekkilinin mülkiyet hakkını kısıtlayan bu şerhin terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle. 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin (b) bendinde.

"Mahkemece 10 uncu madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devir ve ferağ veya temlikinin yasak olduğu" kamulaştırma yapılırken ve davalar devam ederken taşınmazın ilgisiz bir başka 3. kişiye devredilmesini engellemeyi amaçladığını, bu şekilde, hem kamulaştırma sürecinin uzamasının ve dava aşamasında ortaya çıkacak bir takım usulü sorunların önüne geçilmek istendiğini, hem de bedelin kararda öngörülen maliklerden farklı kişilere ödenmesi gibi sıkıntılara engel olunmak istendiğini, bu yasağın kamulaştırma işleminin tapuya tesciline kadar geçerli olduğunu, zira tescilin,

kamulaştırma sürecinin son aşaması olup bu aşamaya kadar idarelerce yapılan kamulaştırma işlemlerinin akamete uğramaması amaçlandığını, kanunun 31/b maddesinde öngörülen yasak kamulaştırmanın tapuya tesciline kadar idareler için koruyucu bir imkan oluşturduğunu, tescil yapılana dek şerhin hukuki değerini muhafaza ettiğini, dava dilekçesinde bahsedilen 23.03.2022 tarihli ve 3778 yevmiye numaralı 7 nci madde beyan şerhi teşekküllerinin talebi üzerine tesis edilmiş bir belirtme şerhi olduğunu, bu sebeplerle;

müvekkili TEİAŞ Genel Müdürlüğü aleyhine açılan haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne davalı idare lehine taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tapu kaydındaki mevcut şerhin terkin olmasının muhtemel yeni malik veya malikler için mükerrer kamulaştırma bedeli ödenmesine neden olacağını ve bu sebeple kamu zararı meydana geleceğini, 31/b şerhinin kamulaştırma işleminin tapuya tesciline kadar korunması gerektiğini, 2942 sayılı Kanun'un 31/b maddesinde devir ve temlik yasağının ne kadar süreyle geçerli olduğuna ilişkin herhangi bir hüküm öngörülmediğini, tescil yapılana dek şerhin hukuki değerini muhafaza ettiğini belirterek Kocaali Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.04.2024 tarih, 2023/383 Esas ve 2024/150 Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı idare tarafından Kocaali Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/20 Değişik İş sayılı dosyası ile 04.02.2022 tarihinde dava konusu Sakarya ili, Kocaali ilçesi, ... Mahallesi ... Mevkii 105 ada 271 parsel sayılı taşınmaz için acele kamulaştırma davası açıldığı ve mahkemece acele el koyma kararı verildiği, davacının iştirak halinde maliki olduğu taşınmazın tapu kaydına.

Kocaali Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/20 Değişik iş sayılı dosyasından gönderilen 16.03.2022 tarihli yazı uyarınca aynı tarihte 3407 yevmiye ile, yine davalı idare tarafından talep edilmesi neticesi 23/03/2022 tarih ve 3778 yevmiye nolu işlemle 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince şerh konulduğu, ancak şerhin konulduğu tarihten itibaren altı ay içerisinde davalı idarece 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil istemli dava açılmadığı,

tapu kaydında 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca mülkiyet hakkını kısıtlayacak ve taşınmazın devrini engelleyecek şekilde konulmuş olan şerhin yer alması nedeniyle davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu, belirtilen nedenle 2942 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin son bendinde öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığından mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,