Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3205 K.2025/14416

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Düzce ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1207 parsel sayılı taşınmazın 1.435,83 m² daimi irtifak ve 762,81 m² geçici hakkı ile üzerindeki ağaç bedelinin tespitini ve bu hakkın davacı idare adına tescil edilmesini, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın yerleşim merkezlerine uzaklığı, yol durumu, ulaşım kolaylığı, en akın denize mesafesi, ... saha olması, bitki örtüsü ve doğal zenginliği gibi hususların taşınmazın değerine doğrudan etki eden nitelikler olduğunu, arsalarda imar durumu, sit alanında bulunup bulunmadığı,

üzerindeki binanın kaç katlı olduğu vs. gibi bütün nitelik ve özelliklerin ayrı ayrı belirtilerek değerlendirmeye alınmasını, taşınmazın arsa vasfında olduğunu, değerlendirme sırasında en önemli kıstaslardan birinin de emsal taşınmazların satış değerinin göz önünde bulundurulması olduğunu, devletin özel bir mülkiyete tabir bir taşınmaz ile ilgili kamulaştırma kararı verirken vatandaşları mağdur etmemesi gerektiğini, taşınmazının bedelinin doğru tespit edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyada alınan rapor ile acele el koyma dosyasında alınan rapor arasında fahiş farklar bulunduğunu, dava konusu taşınmazın imar durumu ve taşıdığı özelliklerinin yeterince araştırılmadığını, dava konusu taşınmazın değer düşüklüğü oranının bilirkişilerce hatalı hesaplandığını, bilirkişi raporunda geçici irtifak hakkı hesaplamasının hatalı yapıldığını, hesaplamada münavebe ürünlerinin üretim masraflarının en fazla brüt gelirin 1/3'ü oranında olabileceği göz önünde bulundurularak hesaplama yapıldığını, bu hesaplamaya katılmadıklarını,

hükme esas alınan raporda Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 29.11.2017 tarihli ve 2017/26417 Esas, 2017/26443 Karar sayılı kararı dikkate alınmışsa da Yargıtay İçtihatlarından da anlaşılacağı üzere üretim masraflarının1/3'ünden fazla olamayacağının değil, 1/3'ünden az olamayacağı yönüyle verilen çok sayıda karar mevcut olduğunu, İlçe ... ve ...

Müdürlüğünün dava dosyasına sunmuş olduğu yıllık değer tablosuna tamamen uyumlu bir şekilde hesaplama yapılması gerektiğini, bu sebeple geçici irtifak bedeli hesaplamasına katılmadıklarını belirterek istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında konut alanında kaldığı, arsa vasfında kabul edilmesinde isabetsizlik görülmediği, arsa niteliğindeki taşınmaz aynı zamanda kapama fındık bahçesi olduğundan, irtifak alanında kalan kesilen fındık ağaçlarının yaşlarına göre tespit edilecek verim miktarları ile değerlendirme tarihi itibarıyla kilogram satış fiyatı ve üretim masraflarına göre tespit edilecek net geliri esas alınarak, kapitalizasyon faiz oranı da uygulanmak suretiyle belirlenecek bahçe değerinden;

taşınmazın zeminine, ekilebilecek münavebe ürün gelirine göre biçilecek değeri düşülmek suretiyle ağaç bedellerinin tespit edilmesi suretiyle değer biçilmesinde isabetsizlik görülmediğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve boru hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle geçici ve daimi irtifak hakkı karşılığı bedelinin tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usûl ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,