Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3390 K.2025/18007

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 07... ,110,111,112,118 parsel ile 1 09... ve 60 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların gerçek değerinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu parsellerin bulunduğu konumların ve mevcut toprak yapılarının kuru tarım 5. sınıf ve 6. sınıf arazi ile örtüştüğünü, motopomp kullanılarak sulu tarım yapıldığının geçmişe yönelik uydu görüntüleri ve ÇKS kayıtlarından ispatlanması gerektiğini, belirlenen metrekare birim bedelinin yüksek olduğunu, taşınmazların bulunduğu bölgenin rakımının yüksek olması ve dağlık bir alan olmasından dolayı tarıma elverişli bir bölge olmadığını, bilirkişi raporuna ekli fotoğraflarda da görüleceği üzere sulu tarım yapılmasının mümkün olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan raporun hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazların cazibeli sulama sistemi ile sulandığını, keşif zaptında Mahkemece yapılan gözlemde tüm taşınmazlara baraj çalışmaları nedeniyle el atılmış olmasından kaynaklı toprak düzenlemesi yapıldığı belirtilmiş olup müvekkili tarafından açılan su kanalları ve yapılan toprak setlerin keşiften önce davacı idare tarafından iş makineleri ile yok edildiğini, taşınmazların içeriği yönünden yapılan tespitler hatalı olup belirlenen bedenin düşük olduğunu, dava konusu taşınmazlarda objektif değer artış oranı uygulanması gerektiğini, kapitalizasyon faizinin hatalı belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince dosya arasına alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazlardan 1 09... parselin kuru tarım arazisi, bu parsel dışındaki diğer dava konusu taşınmazların sulanabilir tarım arazisi niteliğinde olduğu ve bilirkişi raporunda bu taşınmazların nereden ve ne şekilde sulandığı, sulama kaynağı ve burdan elde edilen sulamanın dava konusu taşınmazların tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olduğu hususlarının ayrıntılı olarak açıklandığı, İlçe Tarım ve Ormancılık Müdürlüğünün 2021 yılı verilerinin dosya içerisinde bulunduğu,

bilirkişi kurulunca 2021 yılı verilerine göre ve sulanabilir tarım arazisi niteliğindeki cazibeli sulama ile sulanan taşınmazlara ve kuru tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın vasfına uygun münavebe ürünü alınmak suretiyle net gelirine göre değer biçilmesinin dosya kapsamına uygun bulunduğu, bilirkişi raporu ile dava konusu taşınmazların zemin bedeline usulünce değer biçilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediği,

davaya konu taşınmazların bilirkişi raporu ile dosyaya yansıyan özellikleri ve istinaf aşamasında "Parsel Sorgu" programı üzerinden dava konusu taşınmazların yapılan incelemesine göre, dava konusu taşınmazların konumu, yerleşim yerlerine olan mesafesi vs özellikleri dikkate alınarak herhangi bir objektif değer artışı verilmesini gerektirir durum olmadığı ve bilirkişi raporunda da objektif değer artışı verilmemiş olması doğru olarak değerlendirilmekle davaya konu taşınmazlar bakımından dava tarihi olan 2021 tarihi itibarıyla arazi metrekare birim değeri tespit edilip bu değer üzerinden toplam kamulaştırma bedelinin hesaplanması,

taşınmazlarda davalı adına olan payın iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi uygun bulunduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca tespit edilen bedele kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizin işletilmesi gerektiğini ve faizin ödeme tarihine kadar uygulaması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2.Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve istinafta ileri sürülmeyen sebeplerin temyiz aşamasında ileri sürülemeyeceği kuralına göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

4. Buna karşın; kamu düzeni uyarınca yapılan incelemede, dava konusu taşınmazın tapu kaydında yer alan tüm takyidatların hükmedilen bedele yansıtılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde yalnızca haczin bedele yansıtılmasına karar verilmesi ve infazda tereddüt uyandıracak şekilde faiz sonunun hükümde açıkça gösterilmemesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. Kamu düzeni uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının;

a. (2) numaralı bendinde yer alan "müzekkereye tapu kaydında varsa haciz şerhinin de bedele yansıtılması hususunun eklenmesine,” cümlesinin çıkartılması, yerine "taşınmazların tapu kayıtlarında yer alan takyidatların hükmedilen bedele yansıtılmasına,"cümlesinin yazılması,

b. (2) numaralı bendinde yer alan “itibaren” kelimesinden sonra gelmek üzere “karar tarihi olan 09.08.2023 tarihine kadar” ibaresinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,