Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3413 K.2025/12603

Taraflar arasındaki kamulaştırma şerhinin kaldırılması istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin satın almış bulunduğu Adana ili, ... ilçesi, ... 28 42... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ... A.Ş’nin 05.03.1981 tarihli ve 988 yevmiye numaralı istimlak şerhi bulunduğunu, 21.12.1992 tarihli ve 163 yevmiye numaralı imar düzenlemesi ile 112,00 m² olan dava konusu taşınmazın istimlak sahası dışına çıkarılarak müvekkili adına tescil edildiğini, ... tarafından konulan 05.03.1981 tarihli ve 988 yevmiye numaralı şerhin devamını gerektiren bir durumun kalmadığını belirterek dava konusu taşınmazın tapu kaydında bulunan şerhin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın da yer aldığı, bölgenin ... ihtiyacını karşılamak üzere ... ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 13.05.1990 tarih ve 5800 sayılı kamulaştırma kararı doğrultusunda yapılan ... Nakil Hattına isabet ettiğini, taşınmazların bedel tespitleri yapılarak taşınmaz malikleri adına bankaya bloke edildiği ve taşınmazlara el konulduğunu, davacının maliki olduğu ana taşınmaz olan ...

51 parsel sayılı taşınmazın üzerinden ... nakil hattı geçmesi nedeniyle irtifak hakkına ilişkin bedel taşınmaz maliklerine ödendiği hâlde tescil işlemleri tamamlanmadığı için taşınmaz üzerine 31/b şerhi konulduğunu, taşınmazın imar uygulaması görmesi neticesinde de ana taşınmaz üzerinde bulunan 31/b şerhinin Tapu Müdürlüğünce tüm yeni oluşan parsellere taşındığını, davacı tarafın dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan 31/b şerhinin kaldırılması amacıyla 30.05.2019 tarihli dilekçesi ile müvekkili idareye başvuruda bulunduğunu,

ana taşınmaz nedeniyle taşınmaz malikine ödenen irtifak kamulaştırma bedelinin güncellenerek müvekkili idareye ödenmesi halinde şerhin terkin edileceğini belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 28 42... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki 05.03.1981 tarihli ve 988 yevmiye numaralı şerhin kaldırılmasına ve davalının istimlak bedelinin iadesi talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan 31/b şerhinin kaldırılmasına karar verilmiş olmasına rağmen şerhin dayanağı olan irtifak bedelinin müvekkili idareye iadesi yönünde hüküm kurulmamış olmasının hatalı olduğunu, kamulaştırma bedelinin bankaya bloke edildiğini ve kamulaştırma kararı kapsamında taşınmaza el konulduğunu, davacının maliki olduğu ana taşınmaz olan ...

51 parsel sayılı taşınmazın üzerinden ... nakil hattı geçmesi nedeniyle irtifak hakkına ilişkin bedelin taşınmaz maliklerine ödendiği hâlde, tescil işlemleri tamamlanmadığı için taşınmaz üzerine 31/b şerhi konularak, taşınmazın imar uygulaması görmesi neticesinde de ana taşınmaz üzerinde bulunan 31/b şerhinin Tapu Müdürlüğünce yeni oluşan taşınmazlara taşındığını, müvekkili idare iki defa bedel ödemek durumu ile karşı karşıya kalacağından ödenen bedelin güncel değerinin hesaplanması ve geri ödenmesinin sağlanması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 7 nci maddesi uyarınca idarenin, kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesini kamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlı bulunduğu tapu idaresine bildireceği, idare tarafından şerh tarihinden itibaren altı ay içinde kamulaştırma bedelinin tespiti ile idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde bu şerhin tapu idaresince resen sicilden silineceği,

2942 sayılı Kanun’un "Yasakişler ve Eylemler" başlığını taşıyan 31/b maddesi hükmüne göre "Mahkemece 10 uncu madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devir ve ferağ veya temliki" yasak olup tapu kaydına kamulaştırma şerhi konulabilmesi için idare tarafından usulünce verilmiş bir kamulaştırma kararı bulunması gerekli olup, kamulaştırma kararı verildiği halde dahi şerh tarihinden itibaren altı aylık süre içinde bedel tespit ve tescil davası açılmaması halinde şerhin tapu müdürlüğünce resen terkininin gerektiği,

dava konusu taşınmazın kök parseli olan 51 parsel üzerine 05.03.1981 tarihinde 31/b şerhi konulduğu, davacının taşınmazdaki hissesini 1985 yılında satın aldığı, taşınmazın 21.12.1992 tarihinde imar düzenlemesi görerek dava konusu taşınmazın müstakil tapu ile davacı adına tescil edildiği, ... ...

Bölge Müdürlüğünün 09.03.2020 tarihli cevabi yazısına göre taşımaz üzerinden hat geçmediği, idarenin de terkin için başvuruda bulunmadığı anlaşıldığından, davacının mülkiyet hakkını sınırlandıran bu şerhin kaldırılmasına ilişkin iş bu davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu ve İlk Derece Mahkemesince şerhin kaldırılmasına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, kararda usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak dava konusu taşınmazın tapu kaydındaki kamulaştırma şerhinin kaldırılması hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR