Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3467 K.2025/14408

Taraflar arasındaki kamulaştırılan taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 23 üncü maddesi uyarınca geri alınması istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Yozgat ili, ... ilçesi, ... köyü ... mevkii 1090 parsel sayılı taşınmazda kayıtlı taşınmazın tamamı hakkında kamulaştırma kararı verildiğini, davacılara ait taşınmaz üzerinde yapılan kamulaştırma işlemi neticesinde taşınmazın tamamı kamulaştırılmış olup kararın kesinleşmesinden sonra uzun bir süre geçmiş olmasına rağmen davalı idarenin taşınmaz üzerinde kamulaştırmaya uygun hiçbir çalışma yapmadığını,

davalı idare tarafından Anayasa tarafından güvence altına alınan hakların ihlali ile iş bu kamulaştırılan taşınmazın kanuna aykırı olarak başkaca bir şahıs olan davalıya satıldığından mülk sahibinin geri alma hakkının doğacağını, açıklanan nedenlerden dolayı Yozgat ili, ... ilçesi, ... köyü ...

Mevkii 1090 parsel sayılı taşınmazın davacı adına tapuya tesciline karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Başkanlığı ve ... Enerji A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: tapu kayıtlarından da açıkça anlaşılacağı üzere söz konusu gayrimenkule ilişkin herhangi bir kamulaştırma işlemi söz konusu olmadığını, kabul anlamına gelmemekle beraber tapu iptali ve tesciline ilişkin davalarda zaman aşımı süresi 10 yıl olup işbu davaya dair zamanaşımı süresi geçmiş olduğundan davanın reddinin gerektiğini, davalı ...

Başkanlığı almış olduğu kamulaştırma kararları çerçevesinde diğer davalı ...Ş.'ne verdiği lisans ile elektrik üretim santrallerinin kurulabilmesi amacıyla kamulaştırma işlemleri yürüttüğünü, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgeye ilişkin olarak almış olduğu 29.09.2007 tarihli ve 1331/1 sayılı kamulaştırma kararı (ek2: 29.09.2007 tarihli 1331/1 sayılı kamulaştırma kararı ve taşınmaz mal listesi) ve eki taşınmaz mal listesi incelendiğinde;

hem kamulaştırma kararının tarihinin dava konusu taşınmazın satış tarihinden sonra olduğu hem de ekli taşınmaz mal listesinde dava konusu taşınmazın bulunmadığının görüleceğini, dava konusu taşınmaza ilişkin olarak davalı ... Başkanlığı tarafından alınmış kamulaştırma kararı bulunmadığını, dava konusu taşınmazın ... Başkanlığı tarafından kamulaştırılmak üzere satın alındığına ilişkin iddialar mesnetsiz olup davalı ...

Başkanlığı açısından işbu davanın husumet nedeniyle reddinin gerektiğini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle: taşınmazın kamulaştırma öncesi sahibi olan davacı tarafından kamulaştırma işlemlerinin üzerinden 12 yıl geçtikten sonra taşınmazla ilgili hak talep etme, dava açma hakkı bulunmadığını, davacının açmış olduğu iyi niyetten uzak haksız davasının reddi gerektiğini, davalı idare ve firma tarafından şahsına satışı yapılan dava konusu taşınmazda davacının ön alım ya da geri alım hakkı bulunmadığından tapu iptali ve adına tescili talepli davasının reddi ile tüm yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; usul bakımından istinaf sebepleri İlk Derece Mahkemesince deliller tam toplanmadan davanın reddine karar verildiğini, tanık beyanlarının dikkate alınmadığını, bilirkişi raporlarının dikkate alınmadan karar verildiğini, esas yönünden başvuru sebeplerinde ise İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve kanuna aykırı olup bozulmasına karar verilmesi gerektiğini, davalı ... Başkannlığı ve ...

Enerji Üretim A.Ş. elektrik üretemek amacıyla baraj işi projesi kapsamında, baraj alanıgüzergahına isabet eden gayrimenkullerin kamulaştırılması amacıyla, kamulaştırma kararı alındığını, 2942 sayılı Kanun'un uygulanacağını, bu nedenle bahsi geçen proje kapsamında yer alan Yozgat ili, ... ilçesi, ... köyü, ... mevkii 1090 parsel sayılı taşınmazın tamamı hakkında kamulaştırılma kararı verildiğini, müvekkillerine ait taşınmaz üzerinde yapılan kamulaştırma işlemi neticesinde, taşınmazın tamamı kamulaştırılmış olup kararın kesinleşmesinden sonra uzun birsüre geçmiş olmasına rağmen davalı idarenin,

taşınmaz üzerinde gerekçesine uygun hiçbir çalışma yapmadığını, sonrasında ise davalı idare tarafından Anayasa tarafından güvence altına alınan hakların ihlali ile iş bu kamulaştırılan taşınmazın kanuna aykırı olarak davalı ...'a 16.12.2019 tarihinde satıldığını, davalı bu taşınmazın kamulaştırıldığını ve önceki sahibinin kim olduğunu bilerek aldığını, müvekkiline kanun gereği haber vermeden başkasına satış yapıldığı için tapu kayıtların iptali ile müvekkili adına tescilini talep ettiklerini, mahkemenin bu taleplerini kabul etmediğini,

bu sebeple kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içerisinde ...

Başkanlığının 27.09.2007 tarihli ve 1331/1 karar sayılı kararında kamulaştırılacak taşınmaz listesinin yer aldığını, yapılan incelemede; dava konusu taşınmazın kamulaştırılacak taşınmazlar listesi içerisinde olmadığını, dava konusu taşınmaz hakkında, davacı ve ortakları tarafından davalı ...Ş.'ye serbest satış yoluyla devredildikten sonra yaklaşık 2,5 sene sonra 04.03.2010 tarihinde yani ...

Enerji adına kayıtlı iken kamulaştırma kararı alındığı ve fakat kamulaştırma yapılmayıp nihayetinde ... adına kayıtlı iken satış suretiyle davalı ...'e 16.12.2019 tarihinde devredildiğini, dolayısıyla dava konusu taşınmaz, davacıların miras bırakanı ve intikal sonrasında mirasçıları adına kayıtlı iken bu taşınmaz hakkında alınmış bir kamulaştırma kararı bulunmadığı gibi, dava konusu taşınmaz, davalı ... firmasına serbest satış kapsamında devredilmiş, idare adına kamulaştırma nedeniyle yapılmış bir devir bulunmadığını,

bu sebeple de somut uyuşmazlıkta 2942 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinin uygulanma yeri olmadığından İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmiş olmasının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf nedenlerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırılan dava konusu taşınmaza ilişkin olarak davacının geri alım hakkının bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,