Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3494 K.2025/6596

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle konusuz kalan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Batman ili, ... ilçesi, ... köyü 121 ada 3 parsel sayılı taşınmazda müvekkili adına olan tapu kaydına davalı idarenin talebi üzerine 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince şerh konulduğunu, müvekkilinin mülkiyet hakkını kısıtlayan, yasal şartları taşımayan, usulsüz ve hatalı olarak konulan bu şerhin terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırma çalışmaları kapsamında Kozluk Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/445 Esas sayılı dosyasında bedel tespit ve tescil davasının açıldığını ve davanın derdest olduğunu, dolayısıyla 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince konulan şerhin kaldırılması şartlarının oluşmadığından davanın reddi gerektiğini, aksi kanaat halinde işbu davanın sözü edilen bedel tespit ve tescil davası ile birleştirilmesi gerektiğini, bedel tespit ve tescil davasında verilen tescil hükmü ile dava edilen şerhin hükmünün kalmadığını,

tescil hükmü karşısında davacının şerh terkini isteminin reddi gerektiğini, öte yandan 2942 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin son fıkrası uyarınca dava konusu şerhin Tapu Müdürlükleri tarafından resen terkin edilmesi gerekirken şerhin kaldırılmamış olmasından müvekkili idarenin sorumlu tutulamayacağını ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne davalı idare lehine taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırma çalışmaları kapsamında Kozluk Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/445 Esas sayılı dosyasında bedel tespit ve tescil davasının açıldığını ve davanın derdest olduğunu, dolayısıyla 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince konulan şerhin kaldırılması şartlarının oluşmadığından davanın reddi gerektiğini, bedel tespit ve tescil davası devam ederken şerhin terkini halinde taşınmazın devrinin söz konusu olacağını, taşınmazın devri halinde de davanın tarafları konusunda sıkıntı yaşanacağını, bu hususlar dikkate alınmadan eksik inceleme sonucu kararın verildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda dava konusu taşınmazın tapu kaydına, davalı idarenin başvurusu sonucu 26.10.2020 tarihli 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi şerhinin konulduğu, şerhin taşınmazın devir ve temlikine engel nitelikte olduğu, idarece kamulaştırma işlemlerinin ise yerine getirilmediği, şerhin o günden dava tarihine dek varlığını sürdürdüğü,

davacının şerhin terkini isteğiyle eldeki davayı açtığı, Kozluk Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/445 Esas sayılı dosyasının UYAP üzerinden inceleme talebi gönderilerek incelendiği ve dava tarihinin 21.09.2021 olduğu, davacısının ...

Genel Müdürlüğü, davalılarından birinin de huzurdaki şerhin terkini dosyasının davacısı ... olduğu, davanın Batman ili, Kozluk ilçesi, Kumlupınar köyü 121 ada 3 parsel sayılı taşınmaz olduğu, işbu taşınmazın kamulaştırılmasının talep edildiği, 06.04.2022 tarihinde davanın kabulüne karar verildiğinin anlaşıldığı, İlk Derece Mahkemesinin şerhin konulmasına rağmen altı ay içerisinde 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca kamulaştırma davasının açılmamış olması nedeniyle şerhin yasal dayanağının kalmadığı yönündeki gerekçesinde de bir isabetsizlik bulunmadığı,

ancak Dairece Kozluk Tapu Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevabi yazı ile şerhin 22.11.2022 tarihli ve 6263 yevmiye numaralı işlem ile davalı kurumun talebi üzerine kaldırılmış olduğunun bildirildiği, şerhin İlk Derece Mahkemesinde yürütülen yargılama sırasında karar tarihi olan 15.02.2023 tarihinden önce kaldırılmış olduğu, bu bakımdan davanın konusuz kaldığının sabit olmasına karşın davanın kabulüne karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle konusuz kalan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki 2942 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,