Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3586 K.2025/15144

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ile davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Trabzon ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 46... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin mahkemece belirlenmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin hukuka aykırı olarak yüksek takdir edildiğini, komşu parsel olan 46... parsel sayılı taşınmazın ana yola daha yakın ve imar planında yola cephesi daha geniş olmasına rağmen bedelin 1100 TL/m² belirlendiğini, Trabzon 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2017/412 Esas sayılı dosyasında davaya konu taşınmazın hemen yakınında bulunan 46... ve 47 parsel için 800,00 TL/m².

3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/377 Esas sayılı dosyasında davaya konu taşınmazın hemen karşısında bulunan 48... parsel için 1.000,00 TL/m².

3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/624 Esas sayılı dosyasında davaya konu taşınmazın karşısında bulunan 48... parsel için 900,00 TL, 46... parsel için 835,00 TL/m² kamulaştırma bedeli belirlendiğini, yapı sınıfının 4. sınıf A grubu olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu, binanın ruhsatları ve yapı kullanma izin belgeleri incelendiğinde binanın asansörünün olmadığı,

sobalı olduğunun görüldüğünü, binanın 3. sınıf A grubu yapı olarak değerlendirilmesi gerektiğini, çerçeve, boya imalatları, asansör ve bina içerisinde bulunan imalatlarda birçok eksiklikler olmasına rağmen bina eksiklik oranlarının düşük belirlendiğini, taşınmazda bulunan yapıda yıpranma payının %6 alındığını, yapı için yapılan araştırmada 1998 yılında yapı ruhsatı aldığını ve 2000-2002 yıllarında ise yapı kullanma izin belgesinin alındığını,

ayrıca ... ve ...’den alından abonelik evraklarında da ilgili aboneliklerin 2000-2002 yıllarından başlamış olduğu göz önüne alındığında dava tarihi olan 2017 yılına kadar ortalama 16 yıl geçtiğini ve yıpranma payının %20 civarlarında alınması gerekirken eksik alındığının aşikar olduğunu, eksiklik oranları ve aşınma oranlarının yeniden düzenlenmesi gerektiğini, ayrıca 8,10,12, 14... nolu bağımsız bölümlerin eksik imalat bedelinin binanın ortak alan vasfında olan asansör, kalorifer, çatı, dış cephe imalatlarının eksikliğinin %0 olarak belirlenmesinin hatalı olduğunu,

fark bedel olan 618.321,94 TL’nin tamamına 2017 tarihinden 2022 yılına kadar faiz işletildiğini, ancak 640.097,04 TL'nin bozma öncesi 2017/724 Esas sayılı dosyada 18.09.2019 tarihinde yatırılarak nemalandırılmasına karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını, aynı bölgede aynı kamulaştırma kapsamında Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde 48... parsele ilişkin Trabzon 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/734 Esas sayılı dava dosyasında kamulaştırılan taşınmazlara ilişkin açılmış davalardaki değerlendirmenin emsal alınmasının hatalı olduğunu, dava tarihinde imalat eksikliği bulunmadığı,

oturulur durumda olduğu iddia edilen 1, 2, 10, 12... nolu bağımsız bölümlerde eksik imalat bulunup bulunmadığının tespiti için tahkikat genişletilerek bu hususta davalının elinde bulunan delilleri ibraz etmesinin sağlanması, 1, 2, 10, 12... nolu bağımsız bölümlere ilişkin, dava tarihi itibarıyla su, elektrik, doğalgaz abonelik kayıtlarının mevcut olup olmadığının tespiti ile ilgili belgelerin temini, bağımsız bölümler için oturum izni alınıp alınmadığının tespiti ile buna göre eksik imalatın bulunup bulunmadığının değerlendirilmediğini, belirlenen bedelin düşük olduğunu,

yaşanan ekonomik gelişmeler karşısında davalıların ekonomik olarak mağdur edildiğini, bu zararın yıllık %9 oranındaki yasal faiz ile giderilmesinin mümkün olmadığını, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, taşınmazın değeri artıran unsurların yeterince değerlendirilmediğini, emsal taşınmazın değer belirlemede yetersiz kaldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değerinin belirlenmesi ve üzerindeki yapılara ise resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen niteliklerine göre tespit edilen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğunu sonucuna varıldığı, böylece mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değerinin belirlenmesi ve üzerindeki yapılara ise aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi ile adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,