Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3746 K.2025/12706

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare dava dilekçesinde özetle; Sinop ili, Durağan ilçesi, ... Mahallesi 66... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 11.05.2016 tarihli ve 2015/152 Esas, 2016/78 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 11.05.2016 tarihli ve 2015/152 Esas, 2016/78 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda vergi değerleri karşılaştırıldığında emsal taşınmazın vergi değerinin dava konusu taşınmazın vergi değerinden daha yüksek olduğu hâlde, dava konusu taşınmazın daha değerli kabul edildiği bu nedenle raporun inandırıcı bulunmadığı ve faiz bitim tarihinin kararda gösterilmemesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece 19.10.2021 tarihli ve 2018/131 Esas, 2021/138 sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda, .. Belediyesi Başkanlığının 23.01.2020 tarihli cevabi yazısında somut emsal olarak incelenen 34 ada, 34 parsel sayılı taşınmazın kadastro parseli olduğu belirtilmesine rağmen yanılgılı değerlendirmeyle emsal taşınmazın imar parseli olduğu kabul edilerek,

dava konusu taşınmazın emsal karşılaştırması sonucu belirlenen değerinden düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması ve emsal taşınmazın satış (11.04.2007) tarihindeki metrekare birim fiyatı 465,12 TL olup, dava tarihine endekslendiğinde 786,78 TL/m² tespit edilmesi gerekirken maddi hata sonucu endekslenmiş metrekare birim fiyatı 1.310,00 TL kabul edilip, bu bedel esas alınarak karşılaştırma yapılmak suretiyle değer belirleyen rapor inandırıcı olmadığı gibi;

emsal alınan taşınmazın, satışına ilişkin akit tablosu Tapu Müdürlüğünden istenilip, dava konusu taşınmaz ile somut emsalin 2014 yılında, Arsa Metrekare Rayiç Bedeli Takdir Komisyonu tarafından resen belirlenen emlak vergisine esas olan metrekare değerleri ilgili Belediye Başkanlığı Emlak Müdürlüğünden getirtilip, alınacak cevaplara göre bilirkişi kurulu raporu denetlenmediğinden, bu rapora göre hüküm kurulması doğru görülmemiş kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, emsalin uygun nitelikte olmadığını, bedelin fahiş olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, emsalin uygun nitelikte olmadığını, kamulaştırmadan arta kalan kısmın kullanılamaz hale geldiğini, bedelin düşük olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeler Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. 6100 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesi gereğince; maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukukî nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hâkime aittir. Taraflar arasında ki uyuşmazlık 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkin olmasına rağmen Mahkemece yanılgılı nitelendirme ile dava konusu uyuşmazlığın kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı tazminat istemi olduğu kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm tesisi doğru bulunmamış kararın bozulması gerekmiştir.

4. Mahkemece bozmaya uyulduğu belirtilmiş ise de bozmanın gereği yerine getirilmemiştir. Şöyle ki. Hükme esas alınan 26.03.2023 tarihli bilirkişi raporunda emsal alınan Durağan ilçesi, ...

Mahallesi 3 46... parsel (eski 34... parsel) sayılı taşınmazın 2014 yılı emlak rayiç değerinin 107,24 TL/m² olduğu ve dava tarihinde ki metrekare birim bedelinin 59,00 TL/m² olduğu, davaya konu taşınmazın ise 2014 yılı emlak rayiç değerinin 60,00 TL/m² olduğu ve dava tarihindeki metrekare birim bedelinin ise 236,00 TL/m² olduğuna ilişkin tespit yapıldığı emsal taşınmazın dava konusu taşınmazdan daha değerli olduğu anlaşılmasına rağmen, bilirkişi kurulunca emsalin,

dava konusu taşınmazdan daha az değerli olduğu kabul edilerek vergi değerlerine ters düşecek şekilde değer biçildiği anlaşılmakla hükme esas alan rapor inandırıcı ve hüküm kurmaya elverişli bulunmamıştır.

5. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR