Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/3837 K.2025/15834

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili, davalılar ... ve ... vekili ve davalı .. Orman Ürünleri Mobilya Akaryakıt Gıda İnşaat Taahhüt Nakliyat San. Tic. Ltd. Şti. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili ve davalılar ... vd. vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ..., .. köyü 1 94... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı .. Orman Ürünleri Mobilya Akaryakıt Gıda İnşaat Taahhüt Nakliyat San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazda kısmi istimlak olduğunu, arta kalan kısımda değer kaybı oluşacağını, bilirkişi incelemesi yapılarak kamulaştırma bedelinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapusunun iptali ile davacı idare adına yol olarak terkinine karar verilmiştir.

2. İlk Derece Mahkemesi 03.06.2022 tarihli tavzih kararı ile dava konusu taşınmazın 325,47 m²lik kısmının iptali ile davacı ... adına yol olarak terkini ile tapuya kayıt ve tesciline, şeklinde hükmün düzeltilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili, davalılar ... vd. vekili ve davalı .. Orman Ürünleri Mobilya Akaryakıt Gıda İnşaat Taahhüt Nakliyat San. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece hüküm verilirken taşınmazın kamulaştırılan alan olan 325,47 m²lik alanın tapu kaydının iptali ve yol olarak terkinine karar verilmesi gerektiğini, emsal alınan taşınmazın satış tarihinin eski olduğunu, oldukça küçük yüzölçümlü olduğunu, ayrıca bu satışın özel amaçlı satış olduğunu, bu sebeple emsal alınamayacağını, bilirkişi raporunda taşınmazların emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen metrekare birim fiyatlarına göre oranlama yapılmadığını, dava konusu taşınmazın özellikleri, bulunduğu konumu gibi özelliklerinin, emsal alınan taşınmazın üstün ve eksik yönleri kıyaslanarak değer tespitinin gerektiğini, taşınmazın vasfının hatalı şekilde arsa olarak tespit edildiğini ileri sürmüştür.

2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, kamulaştırma bedelinin enflasyon oranındaki artış dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın gelişmekte olan bir lokasyonda bulunduğunu, şehir merkezine oldukça yakın mesafede yer alan taşınmazlara ulaşımın toplu taşıma araçları ile sağlanabildiğini ileri sürmüştür.

3. Davalı ... Orman Ürünleri Mobilya Akaryakıt Gıda İnşaat Taahhüt Nakliyat San. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu ve emsal taşınmazdan daha değerli olduğunu, somut emsale verilen oranların yüksek olduğunu, kamulaştırmadan arta kalan kısımda değer kaybı yaşanacağını, kısmi kamulaştırılan parselin arta kalan kısmındaki değer düşüklüğünün objektif ölçütler ile hakkaniyete uygun olarak hesaplanması gerektiğini, yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına, dava konusu taşınmazın gerçek değeri ile kamulaştırmadan arta kalan kısımda yaşanan değer düşüklüğünün hesaplanabilmesi için dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi heyetince taşınmazın arsa vasfında olduğunun kabulü ile emsal incelemesi yapılarak dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın konum, nitelik ve vergi beyanları itibarıyla karşılaştırma yaparak benzer özellikleriyle üstün ve eksik yanlarını da belirtmek suretiyle 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi çerçevesinde her iki taşınmazı kıyaslayarak dava konusu taşınmazların değerini belirlemelerinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve davalılar ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, bilirkişi raporunda emsal alınan taşınmazın uygun emsal olmadığını, bilirkişi raporunun teknik ve hukuki yönden eksik ve hatalı olduğunu, kamulaştırma bedeline dava tarihinden 4 ay sonrası olan tarihten karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, davacı kurum lehine vekâlet ücretine hükmedildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ( 6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi yöntem itibarıyla doğru ise de ..

Belediye Başkanlığının 05.09.2018 tarihli ve 21365 sayılı yazına göre dava konusu taşınmazın 30.12.2013 tarihli ve ... yevmiye sayılı işlem ile tapuya tescil edilen imar uygulaması sonucu oluştuğu ve dava konusu taşınmazdan %37.21541 oranında düzenleme ortaklık payı kesildiği bu itibarla dava konusu taşınmazın imar parseli olduğu anlaşılmış olup emsal taşınmazın da imar parseli olduğu gözetildiğinde emsal karşılaştırması sonucu tespit edilen bedelden düzenleme ortaklık payı kesilmemesi gerektiği hâlde,

düzenleme ortaklık payı kesilerek dava konusu taşınmaza değer biçen raporun hükme esas alınması doğru olmadığı gibi aynı kamulaştırma kapsamında yer alan ve Dairemizin 2022/10061 Esas sayılı ilamı ile denetiminden geçen ... 4366 parsel sayılı taşınmaza Eylül/2019 değerlendirme tarihi itibarıyla 877.00 TL/m² değer biçildiği gözetildiğinde hükme esas alınan rapor inandırıcı görülmemiştir.

5. Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde resen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ve dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede uygulanan düzenleme ortaklık payı oranının ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın;

imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalı ... vd. peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,