Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4175 K.2025/14468

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kastamonu ili, ... ilçesi, ... köyü 1 39... ve 14 parsel ile 1 45... ve 27 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tespit edilen bedelin düşük olduğunu, gerçek değerinin belirlenmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.06.2022 tarihli ve 2021/304 Esas, 2022/300 Karar Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 29.11.2023 tarihli ve 2022/2013 Esas, 2023/2887 Karar sayılı kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazlara net gelirine göre değer biçilmesinde yöntem olarak bir isabetsizlik görülmediği; ancak denetimden aynı bölgeden geçen dava konusu taşınmazlarda yaygın münavebe şeklinin buğday, macar fiği, patates ve silajlık mısır olduğundan dava konusu taşınmazlar yönünden de bu münavebenin esas alınması, 2021 yılı İlçe ... ve ...

Müdürlüğü verileri dikkate alınarak Yargıtay denetiminden civardan geçen dosyalarda uygulanan değerler de dikkate alındığında buğday veriminin 500 kg/da, satış fiyatının 4,15 TL/kg, dekar başına giderinin 518,50 TL, saman veriminin 277 kg/da, fiyatının 1,00 TL/kg, patates veriminin 3500 kg/da, fiyatının 2,75 TL/kg, giderinin 1984,00 TL/da, macar fiği veriminin 500 kg/da fiyatının 1,85 TL/kg ve giderinin 613,37 TL/da, silajlık mısır ürününün veriminin 3800 kg/da, fiyatının 0,65 TL/kg,

giderinin 613,37 TL/da alınarak ve dört yıllık ortalama 250,00 TL sulama giderleri de düşülmek suretiyle değerlendirme tarihindeki net geliri hesaplanmak suretiyle değer biçilmesi, dava konusu taşınmazların konumu, bilirkişi raporunda yazılı özellikleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Parsel sorgulama ekranından Dairelerince yapılan gözleme göre çıplak değerine %50 oranında objektif değer artışı uygulanması, kamulaştırmadan arta kalan kısımlarının yüzölçümü, geometrik durumu ve niteliği nazara alındığında 1 39... ve 1 45... parsel sayılı taşınmazlar yönünden % 50'den az olmamak üzere değer kaybı hesaplanması,

kamulaştırılan taşınmazlardaki ağaçların idarenin kıymet takdir raporunda belirtilen yaş, cins ve sayıları ile bilirkişi raporundaki yaş ve sayılarının neden farklı olduğu açıklanarak çelişkinin giderilmesi, ağaçlara yaş, cins, verim durumu gözetilerek 2021 yılı İlçe ... ve ...

Müdürlüğünün maktu ağaç verileri esas alınarak enkaz düşülmeksizin bedel hesaplanması suretiyle kamulaştırma bedelinin tespiti için raporu hükme esas alınan bilirkişi kurulundan ek rapor alındığı karar verildiği, ayrıca 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 2942 sayılı Kanun'un değişik 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrasındaki “Kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılamaması halinde,

tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren kanuni faiz işletilir” hükmü Anayasa'ya aykırı görülerek iptaline karar verildiği, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının kesinleşmeyen işlemlerde derhal uygulanacağından, kamulaştırma bedeline, dava tarihinden karar tarihine kadar geçen süre için “Kamu Alacaklarına Uygulanan En Yüksek Faizin” uygulaması gerektiği de gözetildiğinde, davacı idarenin istinaf başvurusunun esastan reddi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 29.11.2023 tarihli ve 2022/2013 Esas, 2023/2887 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması gerekirken dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizin uygulanmasının hatalı olduğu; ancak davacı idare vekilince bu husus temyiz nedeni yapılmadığından eleştirilmekle yetinildiği, kamulaştırmadan arta kalan kısımlarının yüzölçümü, geometrik durumu ve niteliği nazara alındığında 1 39... ve 1 45... parsel sayılı taşınmazlar yönünden %50'den az olmamak üzere değer kaybı hesaplanması için ek bilirkişi raporu alındığı,

raporda kamulaştırmadan arta kalan alanlarda %50 değer azalışı uygulandığı; ancak bu değer azalışı oranının sebepleri gerekçelendirilmediği gibi Bölge Adliye Mahkemesince de soyut gerekçelerle %50 değer azalışına hükmedildiği anlaşılmış olup, bu durumda taşınmazların konumu, geometrik durumu, yüzölçümü ve kamulaştırmadan arta kalan kısımlar gözetilerek arta kalan kısımda oluşan değer azalışı için taşınmazların somut özelliklerinin değerlendirildiği gerekçeli ek bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda alınan ek rapor doğrultusunda kamulaştırmadan arta kalan kısımlarının yüzölçümü, geometrik durumu ve niteliği nazara alındığında 1 39... parsel sayılı taşınmazın geometrisinin ince uzun hale geldiğinin krokisinden de açıkça anlaşıldığı ve 1 45... parsel sayılı taşınmazın da geniş kısmından kamulaştırılarak alanının küçüldüğü bu durumun ekonomik ziraat yapılması açısından zorluk yarattığı ve geometrisinin bu nedenle daha da yamuk hale geldiği anlaşıldığından kalan kısımlar yönünden raporda %50 oranında hesaplanan değer kaybı ve bozma ile kesinleşen yönler de dikkate alınmak suretiyle karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların metrekare birim bedelinin yüksek belirlendiğini, tescil hükmü kurulmadığını, faizin hatalı belirlendiğini,arta kalan taşınmazda değer azalışı oluşmayacağını, değer azalışı verilecekse de davacı idare adına tescil edilmesini talep ettiklerini, kavak bedeline hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Davacı idarenin dava konusu taşınmazların, davacı idare adına tescili ve yol olarak terkinine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmış olup yazılı şekilde taşınmazların sadece yol olarak terkinine karar verilmesi hatalıdır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının B)2 nolu bendinde yer alan "tapu kaydının iptali" ibaresinden sonra gelecek şekilde, "davacı idare adına tescili" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,