Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4221 K.2025/14851

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 6 29... parsel sayılı taşınmazda 22/25 hissesi oranında maliki olduğunu, anılı taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında 12 metre genişliğinde imar yolunda ve ağaçlandırılacak alanda kaldığını, uzun yıllar geçmesine rağmen davalı idarelerce taşınmazda imar planına uygun işlem tesis edilmemesi nedeniyle taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın hukuken el atıldığını, şimdilik 100.000 TL olmak üzere kamulaştırma bedelinin tahsilini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı belediyece yapılmış fiili bir müdahale bulunmadığını, söz konusu taşınmazın belediye yetkisinde bulunan yollar listesinde bulunmadığını, parselin bir kısmının taşıt yolu olarak planlandığını kalan kısmın ise plan onama sınırının dışında kaldığını, bu sebeplerle davanın, taşıt yolu kullanım kararı bakımından, ...

Belediyesi açısından husumet nedeniyle reddine, aksinde ise davacı yanın haksız davasının yasal şartları oluşmadığından tümüyle reddine, davanın kabul edilerek tescile/terkine karar verilmesi halinde dava konusu taşınmazın tapu kaydı üzerinde varsa ipotek, intifa, haciz ve sair tüm takyidatların sicilden terkini ile hükmedilecek bedel üzerine yansıtılmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletimesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça daha önce İzmir 5. İdare Mahkemesinin 2021/481 Esas sayılı dosyasından açılan davada

hukuki süreç sonucunda “davanın görev yönünden reddine” karar verildiğini, dava konusu taşınmazın söz konusu

idare mahkemesi kararı gereğince hükmedilen bedeli davalı ... tarafından davacı tarafa fer’ileriyle birlikte 12.09.2022 tarihinde ödenmiş olduğunu, davacı tarafın dava konusu taşınmazın

bedeline karşılık davalı belediyeden hiçbir hak ve alacağı kalmadığını, davacı tarafın

davanın açılmasında davalı ... yönünden hukuki yararı bulunmadığını, bu nedenle,

davanın öncelikle bu gerekçe ile reddini, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli İmar Planında “ağaçlandırılacak alanda” kalan kısmının kamulaştırılmasına ilişkin yetki ve sorumluluk diğer davalı ... Belediyesine ait olup, ilçe belediyesi olan davalı idare ... Belediyesi yönünden husumetten reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz için belirlenen metrekare birim değerinin düşük olduğunu, davacı lehine nispi vekâlet ücretinin takdir edilmesi gerektiğini ileri sürülmüştür.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın idare mahkemesinde açılan davanın devamı olduğunu, taşınmazın 22.03.2021 tarihindeki değerinin belirlenmesi gerektiğini, sorumluluğun İlçe Belediye Başkanlığına ait olduğunu, idarelerinin kamulaştırma programında bulunmadığını ileri sürmüştür.

3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; idare mahkemesinde açılan davanın sonucunda belirlenen bedelin davacıya 12.09.2022 tarihinde ödendiğini, davacının idarelerine karşı ileri sürebileceği bir hakkı kalmadığını, metrekare birim değerinin yüksek belirlendiğini, düzenleme ortaklık payı miktarının dikkate alınması gerektiğini iddia etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın ilk olarak 22.09.1998 tarihinde kesinleşen 1/1000 ölçekli ...

İmar Planında kısmen 12 metrelik imar yolunda, kısmen ağaçlandırılacak alan olarak ayrıldığını, 2942 sayılı Kanun'un Ek 1 inci maddesine, 16.11.2022 tarih ve 7421 sayılı Kanun ile maddeye son cümle olarak "Bu süre içinde belirtilen işlemlerin yapılmaması halinde, taşınmazların malikleri tarafından mülkiyet hakkından kaynaklı bedele ilişkin açılacak davalar adli yargıda görülür" hükmünün eklendiğini, iptal kararı sonrasında Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2019/11864 Esas, 2020/4518 Karar, 2018/4230 Esas, 2019/7228 Karar, 2018/972 Esas, 2019/10586 Karar sayılı kararlarının bu yönde olduğunu,

dava konusu taşınmazın 1998 yılından beri devam eden kısıtlılık durumunun sorumlu idarece makul süre içinde giderilmediği anlaşıldığından, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığının kabulü yerinde olup taşınmazın imar planında 12 metre genişliğinde imar yolu olarak ayrıldığı anlaşıldığından bu kısımdan davalı ...

Başkanlığının sorumlu tutulması da doğru olduğu gibi dava konusu taşınmazın imar planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrılan kısmının, İzmir çevre yolu ile 20 metrelik imar yolu arasında bulunan alan bütününün bir parçası olarak ağaçlandırılacak alan olarak ayrıldığı, dolayısıyla ana arter niteliğindeki yollar ile proje bütünlüğü bulunduğu belirlendiğinden ... sorumluluğunda kaldığı sonucuna varılmasının da yerinde olduğu,

dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edilip, emsal karşılaştırması yapılarak taşınmaza değer biçilmesi yöntem olarak doğru olduğu gibi, dava konusu taşınmazın emlak vergisine esas m² rayiç değerinin 1.088,73 TL, emsalin ise ... Priştina Bulvarına (1401 Sokak) göre m² rayiç değerinin 1.788,60 TL olduğu belirlendiğinden, bilirkişi raporunda yapılan kıyaslama da uygun olup dava konusu taşınmazın tapu kaydından kadastrodan tescil edildiği hali ile yaşadığı,

emsal taşınmazın ise kısmen imar uygulamasına girdiği ve satışa konu olan kısmın imar uygulamasına girmeyen bölümü olduğu anlaşıldığından düzenleme ortaklık payı değerlendirmesi yapılmaması yerinde görülerek davacı vekilince talep sonucunun belirlenmesine ilişkin 13.12.2023 tarihli dilekçe ile davada maktu harç alınması gerektiği belirtilerek tamamlama harcı yatırılmamış olmasına karşın artırılan bedelin esas alınması suretiyle hüküm kurulması da.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2010/10-550-2010/561 sayılı kararı ve Anayasa Mahkemesinin 08.09.2022 tarihli ve 2022/61-2022/101 sayılı kararı gözetildiğinde doğru bulunduğundan Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen Ek 4 üncü maddenin 3 üncü fıkrasının yorumu sonucunda 2024/998 Esas, 2024/6381 Karar sayılı kararında açıkladığı yerleşik uygulaması nedeniyle, hukuk birliği ilkesi gözetilerek, davacı taraf lehine maktu vekâlet ücreti taktir edilmesi yerinde bulunarak davalı ... tarafından idare mahkemesi kararı uyarınca bedelin ödendiği itirazı ileri sürülmüş ise de.

İzmir 5. İdare Mahkemesinin 2021/481 Esas, 2022/1343 Karar sayılı kararının İzmir Bölge İdare Mahkemesinin 3. İdari Dava Dairesinin kaldırma kararı üzerine 2023/56-2023/180 sayılı kararı ile adli yargının görevli olduğuna dair karar verildiği ve kararın kesinleştiği belirlendiğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak m² birim bedelinin belirlenmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,