Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4633 K.2025/10553

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 29.09.2023 Tarihli ve 2023/343 Esas, 2023/480 Karar Sayılı Kararı

Uyuşmazlık Mahkemesinin 2022/648 Esas, 2023/358 Karar sayılı kararı ile davanın esasına bakmakla görevli mahkemenin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun'un ( 5271 sayılı Kanun) 141 nci maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca adli yargı mercileri olduğu belirtilmiş olup verilen kararın niteliği itibarıyla adli yargı kolunda hangi mahkemenin görevli olduğuna dair bir belirleme yapılmadığı,

Hakimler ve Cumhuriyet Savcılarının soruşturma ve kovuşturma sürecinde işlemiş oldukları haksız fiiller nedeniyle Devlet aleyhine açılan davaların görüleceği yargı merciinin ilgili hükümlerce doğrudan belirlenmemiş olmasına karşın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun'un ( 5271 sayılı Kanun) 141 nci maddesinin 3 üncü fıkrası ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 47 nci maddesi kapsamındaki tazminat davalarının İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4. Hukuk Dairesince karara bağlanması gerektiği zira her ne kadar Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 25.01.2023 tarihli ve 1 sayılı kararının ortak hükümler başlıklı bölümünün 14 üncü maddesinde

ilk derece yargılaması asıl davanın temyiz incelemesini yapmakla görevli ilgili hukuk dairesi tarafından yapılacağı belirtilmişse de 6100 sayılı Kanun'un 47 nci maddesi ve yine Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 25.01.2023 tarihli ve 1 sayılı kararında Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin haksız fiil tazminatı bakımında görevli olarak belirlenmesi karşısında mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

B. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)14.12.2023 Tarihli ve 2023/115 Esas, 2023/130 Karar Sayılı Kararı

Uyuşmazlık Mahkemesinin 15.05.2023 tarihli ve 2022/648 Esas, 2023/358 Kararı ile Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan mağdurun, cezaevi şartları nedeniyle hastalığının tedavisinin etkin ve yeteri kadar yapılmadığı, doktor raporlarına rağmen tahliye edilmediği ve hastalığının ilerlemesine sebebiyet verildiği, daha sonra da vefat ettiği, bu nedenle uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın 5271 sayılı Kanun'un 141 nci maddesinin 3 üncü fıkrası kapsamında adli yargıda görülmesi gerektiği gerekçesi ile dosyanın Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği,

bunun yanında 5271 sayılı Kanunu’nun 141 nci maddesine 6545 sayılı kanun ile eklenen fıkrada ise suç soruşturması veya kavuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk halleri de dahil olmak üzere hakimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir hükmü ile sorumluluk koşullarının tüm haksız fiil ve diğer sorumluluk sebepleri olarak genişletildiği,

aynı Kanunun 86 ncı maddesinde ise “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce suç soruşturması ve kovuşturması sırasında yapılan her türlü işlem veya alınan karar nedeniyle hâkimler ve Cumhuriyet Savcıları hakkında hukuk mahkemelerinde açılan ve hâlen derdest olan tazminat davasına ilişkin dosyalar mahkemesince Yargıtay incelemesinde bulunan dosyalar ise esası incelenmeksizin ilgili dairece yetkili ağır ceza mahkemesine gönderilir hükmünün mevcut olduğu gerekçeleriyle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir

2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) "Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat - Tazminat istemi " başlıklı 141 inci maddesi.

3. 5271 sayılı Kanun'un "Tazminat isteminin koşulları " başlıklı 142 nci maddesi.

C. Değerlendirme

5271 sayılı Kanunu’nun 141 inci maddesinin 28.06.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun ile eklenen ek 3 üncü fıkrasında “ Birinci fıkrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet Savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir. “hükmü yer almakta olup, aynı Kanunun tazminat isteminin koşulları başlıklı 142 nci maddesinin 2 nci fıkrasında ise “İstem,

zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır." düzenlemesine dikkate alınarak uyuşmazlığın Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,