Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4806 K.2025/9269

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10.12.2024 Tarihli ve 2024/363 Esas, 2024/671 Karar Sayılı Kararı Davacı ile davalı ... arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmadığı, bu nedenle de bu davalı hakkında açılan davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 6 ncı maddesine göre yerleşim yeri mahkemesinde ikame edilmesi gerektiği, davalıların adresinin ... olduğu anlaşılmakla, ... Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 03.02.2025 Tarihli ve 2025/83 Esas, 2025/92 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda dava dilekçesindeki anlatıma göre davacı şirket ile davalılardan ... arasında 01.03.2023 tarihli proforma faturaya konu 11.301 adet panel satımına dair sözleşme ilişkisi kurulduğu, yazılı sözleşme bulunmasa da davalının cevap dilekçesinde satım ilişkisinin varlığını inkar etmediği, açılan davanın bu sözleşmeden dolayı teslim edilmeyen panellerin bedeline ilişkin olduğu,

bu durumda 6100 sayılı Kanun'un 10 uncu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi uyarınca sözleşmeden kaynaklanan para alacağına ilişkin davada genel yetki kuralı uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesinin yanında alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğu, diğer davalı ... yönünden sözleşme ilişkisi bulunmasa da 6100 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu davalı yönünden de ortak yetkili mahkeme haline geleceği, 6100 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki şartın oluştuğuna dair delil bulunmadığından tefrik kararı verilmesinin mümkün olmadığı,

davacının seçimlik hakkını kendi yerleşim yerindeki mahkemeden yana kullandığı, bu nedenle ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin davada yetkili hale geldiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, davacı şirket ile davalı ... arasında akdedilen güneş paneli satışına ilişkin sözleşmeden kaynaklanan alacak istemine ve diğer davalı ...Anonim Şirketinin davacı şirkete vermiş olduğu çekten kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanunu’nun 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un "Genel yetkili mahkeme" başlıklı 6 ncı maddesi şöyledir: " Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. "

3. 6100 sayılı Kanun’un " Sözleşmeden doğan davalarda yetki " başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: " Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. "

4. 6098 sayılı Kanun'un " İfa yeri " başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: " Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir. "

C. Değerlendirme

1. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereğince bir davada genel yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Aynı Kanun'un 10 uncu maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklının bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla dava, davacının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili mahkemede açılabilir.

2. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

3. Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı ... ile davalı ... arasında güneş paneli satışına ilişkin sözleşmenin akdedildiği hususunda uyuşmazlık bulunmamakta olup, bu sözleşmeden doğan yükümlülüklere aykırılık iddiasına dayalı olarak davalı ...Şirketinden teslim edilmeyen güneş panellerinin bedeli istemi ile ve yine bu sözleşme kapsamında yapılan avans ödemeler karşılığında diğer davalı ... Şirketinin davacı şirkete vermiş olduğu çekten kaynaklanan alacak istemi ile dava açılmış, yukarıda yer verilen mahkemeler arasında yetki uyuşmazlığı ortaya çıkmıştır.

4. Davacı şirket ile davalı ... arasında sözleşme bulunduğunun ihtilafsız olduğu gözetildiğinde; genel yetkili mahkeme olan davalının yerleşim yeri mahkemesi yanında, 6100 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca ifa yeri mahkemesinde de dava açılabilecektir. İfa yeri yukarıda da belirtildiği üzere 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi gereğince belirlenecektir.

5. Somut olayda, davacı şirket ile davalı ... arasındaki güneş paneli satışı sözleşmesine ilişkin proforma faturada borcun ifa yeri olan teslim yerinin ... olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Diğer davalı ... yönünden ise yapılan avans ödemeler karşılığında alınan çekten kaynaklanan alacak istemi ile dava açıldığı ve çekin süresinde ibraz edilmediği gözetildiğinde, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcunun alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden, uyuşmazlığın ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,