Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/5660 K.2025/9563

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25.11.2024 Tarihli ve 2023/854 Esas, 2024/814 Karar Sayılı Kararı

Taraflar arasında yetki sözleşmesi bulunmadığı, o halde genel yetki kuralı gereği yetkili mahkemenin davalının ikametgahı mahkemesi olduğu, davalının ticaret sicil kayıtlarında adresinin ... A Blok K:5 No:292/294 ... .../... olduğu, davalı vekilince ise bu adresin gerçek ikamet adresi olmadığını, şirketin faaliyet adresinin ...Cadde No:1 ...

Mahallesi .../... adresi olduğuna ilişkin beyanının olduğu, yetki itirazı nedeniyle iki farklı adreste (davalı vekilinin belirttiği adres ile ticaret sicil kaydındaki adres) bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırıldığı, alınan her iki raporda da davalının yerleşim yerinin, muamele merkezinin ... olduğu, bütün üretimin ve muhasabe işlemlerinin buradan yürütüldüğü, idare merkezinin burası olduğu, ... (...) iş merkezindeki adresin irtibat bürosu niteliğinde olduğunun rapora eklenen görsellerden de anlaşıldığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 24.02.2025 Tarihli ve 2025/166 Esas, 2025/193 Karar Sayılı Kararı Somut olayda; davaya konu alacağın para alacağı olduğu, taraflar arasında bir acentalık sözleşmesinin kurulmuş olduğu sabit olduğundan, dosya kapsamına göre sözleşmenin ifa edileceği yer de açıkça belirlenmediğinden, para alacağına ilişkin başlatılan davalarda alacaklının yerleşim yeri mahkemesi yetkili olacağından, davalı tarafça süresinde ileri sürülen yetki itirazının reddine karar verilmesi gerekirken, yetkisizlikle dosyanın gönderildiği, kaldı ki davalının adresinin Şişli/... olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, davacıya ait gelir destekleme hesabından davalı şirketçe tahsil edilen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir: “Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

4. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun “Yerleşim yeri” başlıklı 51 inci maddesi şöyledir: “Tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yerdir.”

C. Değerlendirme

1. Taraflar arasındaki davada yetki konusunda özel bir düzenleme bulunmadığına göre, yetkili mahkeme genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Bu yetki kuralı kesin olmadığından 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir ve mahkemece kendiliğinden yetkisizlik kararı verilemez.

2. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.

3. Dosya kapsamından, davacının davayı, yetkisiz ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde açtığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca seçme hakkı davalıya geçmiş ve davalı şirket vekilince de süresinde ve usulüne uygun olarak işlerinin yönetildiği yer olan ... Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin itirazında bulunduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın ... Asliye Ticaret Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,