Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/5920 K.2025/8758

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 06.06.2024 Tarihli ve 2023/3195 Esas, 2024/1577 Karar Sayılı Kararı

Taraflar arasındaki 01.04.2019 başlangıç tarihli kira sözleşmesinde yetki şartında ... Mahkemelerinin yetkili kılındığı, davalı vekilince cevap dilekçesi ile birlikte yetki itirazında bulunulduğu ve yetkili mahkeme doğru şekilde ... Mahkemeleri olarak gösterildiği, dava dilekçesi ekinde sunulan daha eski tarihli kira sözleşmesinde yetki şartında ... Mahkemeleri yetkili kılınmışsa da, cevap dilekçesi ekinde sunulan daha yeni tarihli kira sözleşmesi uyarınca ...

Mahkemelerinin yetkili kılındığı, davacı tarafça sözleşmeye itiraz edilmediği, takibe konu edilen tutarların yeni sözleşmenin başlangıcından sonraki tarihe ilişkin olduğu, yeni tarihli sözleşme ile taraflarca aksi kararlaştırılmadığına göre davanın sadece sözleşmeyle belirlenen ... Mahkemelerinde açılabileceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. ... 24. Sulh Hukuk Mahkemesinin 06.03.2025 Tarihli ve 2024/1045 Esas, 2025/397 Karar Sayılı Kararı

Taraflar arasında akdedilen eski tarihli sözleşme ile tarafların en son iradesini ortaya koyan Ekim 2019 tarihli ek protokolde düzenlenen anlaşmazlıkların çözümlenmesi başlıklı 4. maddesinde ...

Mahkemelerinin yetkili kılındığı, protokolün konusu başlıklı madde 1'de kiracı ile kiralayan arasındaki 01.04.2019 tarihli kira sözleşmesinin değişiklik yapılacak olan maddelerinin belirlenmesi, imza tarihi itibariyle anılan kira sözleşmesindeki ilgili maddelerin geçerliliğini kaybedip iş bu protokolün geçerliliğine ilişkin hususların belirlenmesi olarak belirtildiği, dolayısıyla tarafların ...

Mahkemelerini yetkili kıldığı hususunda tereddüt bulunmadığı ve tacir olan taraflar arasındaki hukuki ihtilafın sözleşmenin ilgili maddelerinde değişiklik yapan ek protokol uyarınca ... Mahkemelerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak nedeniyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un 6 ncı, 10 uncu, 12 nci, 17 inci, 18 inci, 19 uncu ve 115 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 50 nci maddesi.

C. Değerlendirme

1. İtirazın iptali davasında usulüne uygun olarak başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin varlığı dava şartıdır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerekir. Mahkemenin yetkisine yönelik bir itirazın var olup olmaması, bu sonuca etkili değildir.

Eş söyleyişle, itirazın iptali davasında, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın, mahkeme öncelikle, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı inceleyerek kesin olarak sonuçlandırmalıdır. Kaldı ki, itirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine aittir. O nedenle, mahkemenin, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı incelemesi doğaldır.

Bu yetki itirazının incelenmesi sonucunda, mahkeme, kendisinin yetkili olup olmadığını da belirlemiş olacaktır.

2. İlamsız bir takipte yetkili icra dairesi 2004 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin yollaması ile 6100 sayılı Kanun'un genel hükümlerine göre belirlenecektir. 6100 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesine göre genel yetkili icra dairesi, davalı gerçek veya tüzel kişinin takibin yapıldığı tarihteki yerleşim yeri icra dairesidir.

Yine aynı Kanun’un 16 ncı maddesine göre ise haksız fiilden doğan uyuşmazlıklarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi icra dairesi de yetkilidir.

Aynı Kanun’un 10 uncu maddesine göre ise sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği hüküm altına alınmış olup, bu sebeple sözleşmeden doğan para borcunun tahsili için başlatılan takipte, sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır.

Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödeneceğinden, ifa yeri de alacaklının yerleşim yeri olacaktır. Böyle bir durumda alacaklı kendi yerleşim yerinde bulunan icra dairesinde de takip yapabilecektir.

3. Yetki itirazının incelemesi neticesi mahkeme yetkili olduğuna karar verirse borçlunun icra dairesine yapmış olduğu yetki itirazının reddine karar verilerek uyuşmazlığın esastan incelenmesine geçilecektir. Mahkeme yapmış olduğu inceleme neticesi takip yapılan icra dairesinin yetkili olmadığına kanaat getirir ise yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığından dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine karar verecektir.

4. Dosya kapsamından, alacağının tahsili için ... 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile takip başlattığı, davalının yetkiye, borca ve faiz talebine itiraz ettiği, takibin durduğu, itirazın iptali davasının ... 3. Sulh Hukuk Mahkemesinde açıldığı anlaşılmaktadır. İtirazın iptali davasını gören mahkemenin, icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemesi gerektiğinden ve itirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine ait olduğundan uyuşmazlığın ... 3. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,