Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6025 K.2025/18416

Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin yetkili kişiye ödenmediği iddiasına dayalı olarak açılan kamulaştırma bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerin murislerinden ..'in 05.09.1987 tarihinde, diğer muris .. ise 02.10.1987 tarihinde 30.07.1986 tarihinde vefat eden anneleri .. ye ait ..

Lisesi'nin bulunduğu yerdeki arsanın kamulaştırma davası için dava dışı kardeşleri ... ..'nin isteği ve .. ilinde ikamet etmelerinden dolayı davalı Av. ..'a vekâlet verdiğini, ancak davalı ..'ın ..Lisesinin bulunduğu yerde herhangi bir haklarının bulunmadığını müvekkilerine bildirdiğini, müvekkillerin murislerinin haberi olmadan vekâlet tarihinden yaklaşık 4 yıl sonra davalı Av. .. tarafından .. ili, ..

Mahallesi 581, 831, 833 parsel sayılı taşınmazlarla ilgili Elazığ 2 Asliye Hukuk Mahkemesi 1991/327 Esas sayılı dosyası ile bedel arttırım davası açıldığını, müvekkillin murislerine herhangi bir bilgi verilmediğini, davalı ...'nin bu bedeli Av. .. adına çek düzenleyip ödeme yaptığını, davalı vekil edilen ..ın vekâlet yetkisini kötüye kullandığını, belirterek davalı vekâlet yetkisini kötüye kullanan .. adına kayıtlı taşınmazların kaydı üzerine tedbir konulmasına alacağın belirsiz alacak davacsı olarak kabulü ile keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu çıkarılacak bedele göre dava değerinin tespitine,

davalıların alacaklarından müşterek ve müteselsilen sorumlu tutulmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. ( yargılama sırasında davalı .. aleyhine açılan davanın asıl dosyadan tefrikine karar verilmiştir.)

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı nedeniyle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile taleple bağlı kalınarak toplam 962.232,00 TL'den davacı ... için 641.492,00 TL'nin, davacı ... için 160.373,00 TL'nin, davacı ... için 160.373,00 TL'nin, dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Rektörlüğünden alınarak davacılara verilmesine, faiz türü ve başlangıç tarihi yönünden talebin reddine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemeye sunulan bilirkişi raporunda her ne kadar döviz, altın tüketici fiyat endeksi vs. gözetilerek güncelleme yapılmış ise de dava konusu taşınmazların halihazırdaki, rayiç bedellerinin dikkate alınmadığını, en basit muhakeme ile dahi kamulaştırılan yer bedellerinin günümüz koşullarında on milyon liradan çok daha fazla olacağını, güncel değeri onlarca milyon eden taşınmazlar için güncelleme ile ortaya çıkartılan 2.455.596,96 TL'nin çok düşük kaldığı ortada olup, bu miktarın hakkaniyete uygun olmadığını,

bu nedenle mahkemeye sunmuş oldukları dilekçede kamulaştırma bedellerinin hak ediş gününden (ödeme tarihlerinden) itibaren işleyecek faiziyle ödetilmesini talep ettiklerini, gerçekten de hak ediş ve ödeme tarihleri dikkate alındığında bankaya yatırdıkları alacakları yine güncel değerle yaklaşık 8 milyon civarında olacağını, müvekkillerin kamulaştırma tarihinde alacaklarına kavuşmamış olmalarında bir kusuru bulunmadığını, bu nedenlerle mahkemenin alacağın fazi türü ve başlangıç tarihi yönünden talebin reddi kararının ortadan kaldırılarak, bu yönde düzeltilerek onanmasına karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; talep edilen alacağın zamanaşımına uğradığını, somut olaydaki tüm maddi gerçeklere, hukuki mesnetlere ve yargılamanın ilk aşamasından beri ileri sürülmesine rağmen yerel mahkemenin gerekçeli kararının son paragrafında yalnızca iki cümle ile zamanaşımı defini Anayasa Mahkemesi tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 38 inci maddesinin iptal edilmesinden mütevellit kabul etmediğini, bağlantılı dava sonucunun bekletici mesele yapılması gerektiğini, yine yerleşik Yargıtay içtihatlarında da kabul edildiğinin aksine bulunan bir olgunun varlığını iddia ediyorsa,

o bu iddiasını ispatla yükümlü olduğunu, İşbu davanın davacıları kamulaştırılan arazinin sahiplerinin tek mirasçıları olmadığını, davacıların dışında el birliği mülkiyet hükümleri kapsamında kamulaştırma bedeli üzerinde hak sahibi olan başka mirasçıları da olduğunu, yerel mahkeme tarafından bu hususun gözden kaçırıldığını ve buna göre hukuki mesnetten yoksun olarak düzenlenen bilirkişi raporu esas alınarak hukuki dayanaktan yoksun şekilde karar verildiğini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasını, davanın tümden reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafından kamulaştırma bedelinin davacıların murisinin ahzu kabz yetkisi verdiği vekillerine ödendiğine dair belgelerin sunulmadığı, dolayısıyla yetkili olmayan kişiye yapılan ödemenin borcun ifası olarak kabul edilemeyeceği göz önüne alındığında, verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmişitr.

2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmişitr.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin yetkili kişiye ödenmediği iddiasına dayalı olarak açılan kamulaştırma bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun( 6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Yapılan incelemede; davacılar murisi ... ve ...’in tarafından dava dışı ...’ye verilen .. ...

Noteri tarafından düzenlenen 02.03.1994 tarihli ve ... yevmiye nolu ve 09.03.1994 tarihli ve ... yevmiye nolu (ahzu kabz yetkisi içeren) vekâletnamelerin dosya arasında bulunduğu, 14.11.1991 tarihli ve .. yevmiye nolu resmî akit senedinin incelenmesinde; davacılar kök murisi ...’nin 581 parsel sayılı taşınmazdaki hissesinin 235.156 TL, 831 parseldeki hissesini 1.603.000 TL, 833 parsel sayılı taşınmazdaki hissesini ise 2.860.156 TL bedelle; dava dışı ...'nin kendi adına bizzat, davacılar murisi ... ve ... tarafından ise müştereken düzenlenen .. ..Noterliğinin 08.02.1990 tarihli ve .. yevmiye sayılı vekâletnamesi uyarınca vekâleten ..

Üniversitesi Rektörlüğüne sattığı ve satış bedelinin nakden ve peşin alındığı anlaşılmıştır.

3. Davacılar murisi ... ve ... vekili Avukat ... tarafından dava konusu 581 parsel sayılı taşınmaz için Elazığ 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1991/327 Esas, 1992/145 Karar sayılı dosyası ile dava konusu 8 31... parsel sayılı taşınmazlar için ise 1991/419 Esas, 1992/332 Karar sayılı dosyaları ile kamulaştırma bedelinin artırılması talepli davaların açıldığı, Elazığ 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.04.1992 tarihli ve 1991/327 Esas, 1992/145 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulü ile kamulaştırma bedelinin 196.875,944 ETL artırılmasına karar verildiği,

Elazığ 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.07.1992 tarihli ve 1991/419 Esas, 1992/332 Karar sayılı kararıyla da davanın kısmen kabulüne kıymet takdir komisyonunun belirlediği bedele ek olarak kamulaştırma bedelinin 36.135.721,00 ETL artırılmasına karar verildiği ve davalı ... Üniversitesince bu bedellerin Av. ... adına çek düzenlemek suretiyle ödendiği anlaşılmıştır.

4. Davacılar tarafından dava dışı ... aleyhine Elazığ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/536 Esas sayılı dosyasında açılan ve Elazığ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012 /203 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilen dava dosyasında miras bırakanlarından intikal eden ..

Mahallesi 581, 8 31... parsellerdeki taşınmazların kamulaştırıldığını, idarenin kamulaştırma bedelini, ( davalı ...’e verdikleri vekâletnameler nedeniyle) davalı ...'e ödediğini ve fakat davalı ...'in kamulaştırma paralarından da davacıların miras hissesine isabet eden miktarı ödemediğini belirterek davalının vekâlet görevi kötüye kullanılmak suretiyle verdiği zarar için dava açıldığı ve zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilerek tarafların temyiz etmesi üzerine.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2014/21468 Esas, 2017/2935 Karar sayılı kararıyla hükmün düzeltilerek onanmasına karar verildiği, taraflarca karar düzeltme yoluna gidildiği, Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 2017/4205 Esas, 2018/10091 sayılı kararıyla karar düzeltme isteklerinin reddine karar verilerek , hükmün 10.05.2018 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

5. Davacılar tarafından Elazığ 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde Av ..' a karşı açılan alacak istemine ilişkin davanın zamanaşımı nedeniyle usulden reddedildiği ve Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 30.06.2022 tarihli ve 2020/1819 Esas,2022/1206 Karar sayılı kararı ile yeniden esas hakkında hüküm kurularak zamanaşımı nedeniyle reddine karar verildiği , kararın Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 07.12.2022 tarihli ve 2022/7124 Esas, 2022/9271 Karar sayılı kararı ile onandığı ve hükmün 07.12.2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

6. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin tüm, davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

7. Davaya konu taşınmazların çekişmesiz kamulaştırma bedelinin dava dışı ...'ye 14.11.1991 tarihli ve 4590 yevmiye nolu resmî akit senedine göre .. Üniversitesi Rektörlüğünce peşin ve nakit olarak ödendiği, tezyidi bedel dosyalarında artırılan bedelin ise vekile ödendiği, davalı idarenin Kamulaştırma Hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiği, vekile yapılan ödeme nedeniyle davalı üniversitenin taraflar arasındaki vekâlet ilişkisinin tarafı olmadığı, bu sebeple taraf sıfatının bulunmadığı öncelikle taraf ehliyeti dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2.Davalı idare vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,