Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6186 K.2025/10562

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 03.03.2025 tarihli ve 2025/287 Esas, 2025/389 Karar Sayılı Kararıyla

İstinafa konu karar Denizli Bölge Adliye Mahkemesinin faaliyete geçmesinden önce verilen dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret kararının istinaf incelemesinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesince ve merci tayini incelemesinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince yapıldığı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2023/2062 Esas, 2023/2136 Karar sayılı ilamı ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2024/1787 Esas, 2024/1141 Karar sayılı ilamının mevcut olduğu anlaşıldığından,

5235 Sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkındaki Kanun'un (5235 sayılı Kanun) Ek madde 1 hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesince verilen 28.11.2024 tarihli kararın istinaf incelemesinin de İzmir Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılması gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 10.04.2025 tarihli ve 2025/773 Esas, 2025/697 Karar Sayılı Kararıyla

5235 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesinde belirtilen kararların uyuşmazlığın esasını çözecek nitelikte nihai kararların yapılan istinaf incelemeleri sonucu verilen kararlar olup; görevsizlik, yetkisizlik, dava şartı yokluğundan usulden red kararı gibi usule ilişkin kararlar bu kapsamda olmadığı, keza, Dairece eldeki davada hem esasa hem de usule yönelik verilen hiçbir karar bulunmadığı, hal böyle olunca istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararı 28.11.2024 tarihli olup, Denizli Bölge Adliye Mahkemesi faaliyete geçtikten sonra nihai karar verildiğinden, istinaf incelemesine yetkili ve görevli

Bölge Adliye Mahkemesi Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi olduğu gerekçesiyle Dairenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki davada istinaf incelemesinin yapılacağı Bölge Adliye Mahkemesinin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanunu’nun 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 694 sayılı KHK 136 ncı maddesi ile 5235 sayılı Kanun'a eklenen "Yargı çevresinin değişmesi" başlıklı Ek madde 1 şöyledir: “Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinin 25 inci madde uyarınca değişmesi halinde, bu değişikliğin uygulanması için Resmî Gazetede belirlenen tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelemesinde, karar tarihi itibarıyla yetkili bölge adliye mahkemelerince yargı çevresinin değiştiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilemez. Yargı çevresinin değiştirilmesinden önce istinaf incelemesinden geçen dosyalar, yeniden istinaf incelemesine konu edilmesi halinde de ilk incelemeyi yapan bölge adliye mahkemesince sonuçlandırılır.”

C. Değerlendirme

1.Uşak 4. Asliye Hukuk (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesince 06.06.2023 tarihli ve 2023/46 Esas, 2023/92 Karar sayılı kararıyla Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun'dan doğan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartı olup, ancak davacı tarafça dosyaya herhangi bir arabuluculuk başvurusunda bulunduğuna dair belge ibraz edilmediği gerekçesiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, bu karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesince 12.12.2023 tarihli ve 2023/2062 Esas,

2023/2136 Karar sayılı kararıyla; "somut olay değerlendirildiğinde, taraflar arasında doğrudan bir sözleşmesel ilişkinin bulunmadığı, sözleşmesel ilişkinin dava dışı kooperatif ile davalı avukat arasında bulunduğu, akdi ilişki bulunsa dahi davacının davalı avukata kooperatif yöneticisi olarak vekalet verdiğinden mesleki amaçla hareket ettiğinin kabulünün gerekeceği,

hal böyle olunca taraflar arasındaki ilişkinin tüketici işlemi niteliğinde bulunmadığı anlaşıldığından davanın genel mahkemelerde görülüp çözümlenmesi gerekirken tüketici mahkemesi sıfatıyla yargılamaya devam edilerek zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmadığı gerekçesiyle" tarafların istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

2. Davanın açıldığı Uşak 2. Asliye Hukuk Mahkemesince uyuşmazlığın tüketici işleminden kaynaklandığı gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiş, Uşak 4. Asliye Hukuk Mahkemesince de uyuşmazlığın genel hükümlere tabi olduğu gerekçesi ile karşı görevsizlik kararı verilmiş olup oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi amacıyla dosya İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesine gönderilmiş, Dairece 15.5.2024 tarihli ve 2024/1787 Esas, 2024/1141 Karar sayılı kararıyla Uşak 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

3. Uşak 2. Asliye Hukuk Mahkemesince 28.11.2024 tarihli ve 2024/134 Esas, 2024/283 Karar sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince karşılıklı yetkisizlik kararı verilmiş, dosya yargı yerinin belirlenmesi için Dairemize gönderilmiştir.

4. Dosya kapsamından, istinaf incelemesine konu kararın Uşak 2. Asliye Hukuk Mahkemesince 28.11.2024 tarihli ve 2024/134 Esas, 2024/283 Karar sayılı kararı olduğu, bu dosyada Mahkemece daha önce verilen görevsizlik kararının istinaf incelemesinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesince yapıldığı anlaşılmaktadır. Yargı çevresinin değiştirilmesinden önce istinaf incelemesinden geçen dosyaların, yeniden istinaf incelemesine konu edilmesi halinde de ilk incelemeyi yapan Bölge Adliye Mahkemesince sonuçlandırılacağından uyuşmazlığın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,