Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6192 K.2025/8781

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.10.2024 Tarihli ve 2024/350 Esas, 2024/825 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda; huzurdaki dava Muğla ili, ... ilçesi, Yayla Eldirek köyü, 333 ada, 12-13-14-15-16-17-18-19 parsel sayılı dava konusu taşınmazların tapu iptali ve davacı adına tescili istemine ilişkin olup dava konusu aşınmazların Muğla ili, ... ilçesinde bulunmakta olup, davanın taşınmazların aynına ilişkin olduğu, davanın açıldığı tarihte dava konusu taşınmazlar ... Adli Yargı alanına dahil iken, yargılama devam ederken dava konusu taşınmazın bulunduğu ...

İlçesi'nde Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 03.07.2024 tarihli ve 1270 sayılı kararı ile mahkeme teşkilatının kurulduğu ve 02.09.2024 tarihi itibari ile faaliyete geçmiş olduğu anlaşıldığından huzurdaki dava dosyasının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) “Taşınmazın aynından ... davalarda yetki ” başlıklı 12 nci maddesinini 1 inci bendi uyarınca taşınmaz üzerinde ayni hak iddiasına dayalı olması nedeni ile kesin yetki kuralı resen gözetilerek görevli ve yetkili mahkemenin ...

Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşıldığından dosyanın ... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine Mahkememiz esasının bu şekilde kapatılmasına karar verilmiştir.

B. ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 05.11.2024 Tarihli ve 2024/390 Esas, 2024/219 Karar Sayılı Kararı Somut olayda; gönderme kararı veren mahkeme ilamında yer alan hüküm fıkrasında "gönderme" kararı verildiği belirtilmiş ise de gönderme kararının "iş bölümü" halinde verilebilecek bir karar türü olduğu, mahkeme ile ... Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki ilişkinin "iş bölümü ilişkisi" olmadığı, 6100 sayılı Kanun'da "gönderilmesine" şeklinde bir hükmün yer almadığı, ayrıca gönderme kararını

veren mahkemece gerekçeli kararın taraflara tebliğ edilmediği ve gerekli koşulların bulunması halinde kesinleştirme işlemleri de yapılmadığı bu haliyle merci uyuşmazlığı koşullarına haiz bir karardan söz edilemeyeceği göz önüne alınarak,

ortada geçiş hükmü niteliğinde bir yasal düzenleme olmaksızın, sırf Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı ile tabii hakim güvencesini garanti eden Anayasa hükmüne aykırı şekilde derdest dosyaların "devredilmesine/gönderilmesine kesin" karar verilerek başka mahkemeye gönderilemeyeceği, dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesi olduğu,

bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemeyeceği, bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğması olduğu, nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik/yetkisizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderilemeyeceği,

6100 sayılı Kanunun 21 nci maddesinin 1 nci fıkrasının ç bendinde belirtilen şekilde olumsuz yetki uyuşmazlığı doğmadığından merci tayini yolunda bir karar verilmeksizin dava dilekçesinin kesin yetki yönünden reddine mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

C. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 27.03.2025 Tarihli ve 2025/5 Esas, 2025/200 Karar Sayılı Kararı Dava konusu taşınmazın Muğla ili, ... ilçesi sınırları içinde bulunmakta olup, davanın taşınmazın aynına ilişkin olduğundan, yargılama devam ederken dava konusu taşınmazın bulunduğu ... ilçesinde Hakimler ve Savcılar Kurulunun 03.07.2024 tarihli ve 1270 sayılı kararı ile mahkeme teşkilatının kurulduğu ve 02.09.2024 tarihi itibari ile faaliyete geçmiş olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Kanun'un “Taşınmazın aynından ... davalarda yetki ” başlıklı 12 nci maddesi şöyledir: " Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. İrtifak haklarına ilişkin davalar, üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Bu davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında da açılabilir."

2. Yargııtay Hukuk Genel Kurulu 'nun 24.11.1965 tarihli ve 1965/6-1030-437 sayılı kararı.

C. Değerlendirme

1. Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 03.07.2024 tarihli ve 1270 karar numaralı kararıyla ... ilçesinin ... adliyesinin yargı alanından çıkartılması ile ... mahkemelerinin yargı çevresinin coğrafi durum ve ulaşım imkânları, iş yoğunluğu ile birlikte sosyo kültürel ve sosyo ekonomik faktörler de dikkate alınmak suretiyle ... ilçesi mülkî sınırları olarak belirlenmesine,

... mahkemelerinin yargı çevresinin ... ilçesi mülkî sınırları olarak değiştirilmesine karar verilmiştir.

2. Dosya kapsamında yapılan incelemede davaya konu taşınmazın Muğla ili, ... ilçesinde bulunduğu, ayni hakka ilişkin taşınmaz mal davalarına bakılmakta iken, taşınmaz malın bulunduğu yerde, mahkeme teşkilatı kurulur veya o yer bir kaza çevresine alınırsa kamu düzeniyle ilgili bu durum karşısında mahkeme doğrudan doğruya (re'sen) tarafların yetki itirazında bulunmalarını beklemeden yetkisizliğine karar vererek dava dosyasını taşınmaz malın bulunduğu yer mahkemesine gönderilmesi gerektiği anlaşılmakla uyuşmazlığın ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,